7. sınıf Türkçe yazım kuralları; büyük harflerin kullanıldığı yerleri, birleşik kelimelerin bitişik ya da ayrı yazılışını, sayıların yazımını ve “de/da”, “ki”, “mi” sözcüklerinin doğru yazımını kapsar. Temel fark şudur: Bağlaç olan “de/da” ve “ki” ayrı, ek olan “-de/-da” ve “-ki” bitişik yazılır. Soru eki “mi” ise her durumda kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
Ders özeti PDF: 7. sınıf yazım kuralları ders özetini PDF olarak indir (3 sayfa: kavram özeti, 5 çözümlü örnek, cevap anahtarlı 10 soruluk test).
Mesaj yazarken “bende geliyorum” mu, “ben de geliyorum” mu diye duraksadıysan yalnız değilsin. Yazılıda ya da kompozisyonda küçük bir yazım yanlışı, iyi kurulmuş bir cümlenin değerini düşürür. Bu 7. sınıf Türkçe yazım kuralları konu anlatımı, her kuralın önce mantığını sonra örneğini verir. Yazıyı bitirdiğinde şüphe ettiğin bir sözcüğü kendi başına sınayıp doğru yazabileceksin.
7. Sınıf Türkçe Yazım Kuralları Hangi Sınıfta, Hangi Ünitede?
Yazım kuralları, 7. sınıf Türkçe dersinin dil bilgisi konuları arasında işlenir. Önceki sınıflarda öğrendiğin kuralları burada genişletir, özellikle karıştırılan sözcüklerin üzerinde durursun. Yazım ve noktalama birbirini tamamladığı için konu “7 sınıf Türkçe yazım kuralları ve noktalama işaretleri konu anlatımı” diye de aranır. Aynı başlık 8. sınıfta sürer ve LGS Türkçe konuları arasında da yer alır.
Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler Nelerdir?
Mantık: Büyük harf, okura “burada yeni bir cümle ya da tek olan bir varlık var” diye haber verir. Bu yüzden kararsız kaldığında şunu sor: Bu sözcük tek bir varlığın adı mı?
Büyük harfin kullanıldığı dört temel yer ve birer örnek.
Cümle Başı ve Özel İsimler
Her cümle büyük harfle başlar, çünkü büyük harf yeni bir düşüncenin başladığını gösterir. Kişi adları, soyadlar, şehir, ülke, dil ve millet adları da büyük harfle yazılır: Elif, Ankara, Türkiye, Türkçe. Evcil hayvanına verdiğin ad da özeldir, “Kedimiz Pamuk koltuğa çıkmış” cümlesindeki gibi büyük harfle başlar.
Belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları büyük yazılır: 29 Ekim 1923. Belli bir tarih yoksa ay adı küçük kalır, “Okullar eylülde açılır” cümlesinde olduğu gibi.
Günlük hayattan: Sınıf grubuna “yarın ankara gezisi var” yazarsan şehir adını sıradan bir sözcük gibi göstermiş olursun. Doğrusu “Yarın Ankara gezisi var” biçimindedir.
Unvanlar ve Kurum Adları
Kişi adının önünde ya da arkasında gelen unvanlar ve saygı sözleri büyük harfle başlar: Doktor Selim Bey, Ayşe Hanım, Avukat Kerem Bey. Unvan burada adın bir parçası gibi davrandığı için onunla birlikte büyür. Akrabalık sözcükleri ise unvan sayılmaz ve küçük yazılır: “Ayşe teyzem bize geldi.”
Kurum ve kuruluş adlarında her sözcük büyük harfle başlar: Türk Dil Kurumu, Cumhuriyet Ortaokulu. Çünkü bu adlar da tıpkı kişi adları gibi tek bir kurumu gösterir.
Kitap, Dergi ve Eser Adları
Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin adlarında her sözcük büyük harfle başlar: Küçük Prens, Suç ve Ceza. Ad içindeki “ve, ile, ya, veya, de, da, ki” sözcükleri ile soru eki “mi” küçük yazılır. Bu sözcükler eserin adını taşımaz, yalnızca sözcükleri birbirine bağlar.
| Nerede? | Doğru yazım | Neden? |
|---|---|---|
| Cümle başı | Bugün hava güzel. | Yeni bir cümle başlıyor |
| Özel isim | Elif, Ankara, Türkçe | Tek bir varlığın adı |
| Unvan | Doktor Selim Bey | Adla birlikte kullanılan unvan |
| Kurum adı | Türk Dil Kurumu | Tek bir kurumun adı |
| Eser adı | Suç ve Ceza | Eserin adı; “ve” küçük kalır |
| Belirli tarih | 29 Ekim 1923 | Belli bir günü gösteriyor |
Kesme İşareti ve Yazım Kuralları Nasıl Birlikte Çalışır?
Özel isme gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Ankara’ya, Elif’in, Türkiye’de. Kesme, okurun özel ismin nerede bittiğini görmesini sağlar. Yapım eki alan özel isimde ise kesme kullanılmaz: Ankaralı, Türkçe, Türkçenin.
Kurum adlarına gelen ekler de kesmeyle ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna. Sayılara gelen ekler ise ayrılır: 1923’te, 7’nci sınıf.
Günlük hayattan: “Elif de geldi” cümlesinde “de” bağlaçtır, kesme almaz. “Kalemim Elif’te kaldı” cümlesinde ise ek vardır ve özel isimden kesmeyle ayrılır.
Birleşik Kelimelerin Yazımı Nasıl Olur: Bitişik mi, Ayrı mı?
İki sözcük yan yana gelip tek bir kavramı karşılıyorsa birleşik kelime oluşur. Asıl soru, bu iki sözcüğün bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağıdır. Karar verirken iki şeye bakarsın: ses değişimi ve anlam değişimi.
Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
Kural: Birleşirken ses düşmesi ya da ses türemesi olan sözcükler bitişik yazılır. Sözcükler kendi anlamından uzaklaşıp yeni bir kavramın adı olmuşsa yine bitişik yazılır.
“Pazartesi”, “pazar” ile “ertesi” sözcükleri birleşirken ses düştüğü için bitişiktir; “kahvaltı” da “kahve” ve “altı” sözcüklerinden aynı yolla oluşur. “Hanımeli” bir hanımın eli değil, bir çiçeğin adıdır; yani anlam tümüyle değişmiştir.
Aynı mantık, “etmek” ve “olmak” ile kurulan birleşik fiillerin yazımında da geçerlidir. “His” ile “etmek” birleşirken bir “s” türediği için “hissetmek” yazılır. “Kayıp” ile “olmak” birleşirken “ı” düştüğü için “kaybolmak” yazılır.
Ayrı Yazılan Kelime Grupları
Sözcükler yan yana geldiğinde kendi anlamını koruyorsa ve ses değişmiyorsa ayrı yazılır: yardım etmek, fark etmek. İkilemeler de bu grubun en bilinen örneğidir: el ele, baş başa, yavaş yavaş. “Şey” sözcüğü her zaman ayrı yazılır: her şey, bir şey.
| Sözcük | Yazım | Neden? |
|---|---|---|
| pazartesi | Bitişik | Ses düşmesi var |
| hissetmek | Bitişik | Ses türemesi var |
| hanımeli | Bitişik | Yeni bir kavramın adı |
| fark etmek | Ayrı | Ses değişmiyor |
| el ele | Ayrı | İkileme |
| her şey | Ayrı | “Şey” ayrı yazılır |
Günlük hayattan: Ders programına “pazartesi” yazarken iki ayrı sözcük düşünmezsin; o artık tek bir günün adıdır. Arkadaşınla “el ele” yürürken ise iki el de hâlâ eldir.
Sayıların Yazımı Nasıl Yapılır?
Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır: on beş, yüz elli, iki bin yirmi altı. Her sözcük ayrı bir basamağı söylediği için aralarına boşluk konur.
Sıra bildiren sayılar rakamla yazıldığında ya nokta ya da kesmeyle ek alır: 7. sınıf ya da 7’nci sınıf. İkisi aynı işi gördüğü için birlikte kullanılmaz. Üleştirme sayıları ise rakamla değil yazıyla gösterilir; “2’şer kalem” yerine “ikişer kalem” yazarsın.
Günlük hayattan: Doğum günü davetiyene “on üç yaşıma giriyorum” yazarsın, “onüç” yazmazsın.
De Da Ki Mi Nasıl Yazılır?
En çok karıştırılan bu sözcükler için tek bir sınama işini görür: çıkar ve oku.
Kural: Şüphe ettiğin “de/da” ya da “ki” sözcüğünü cümleden çıkar. Anlam bozulmuyor, yalnızca vurgu gidiyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. Anlam bozuluyorsa ektir, bitişik yazılır.
Çıkar ve oku sınaması: anlam bozulmuyorsa ayrı, bozuluyorsa bitişik.
Bunun nedeni şudur: Bağlaç ayrı bir sözcüktür, ek ise bağlandığı sözcüğün parçasıdır. Parçayı koparırsan sözcük eksik kalır ve cümle anlamını yitirir.
| Sözcük | Ayrı yazılır | Bitişik yazılır | Örnek |
|---|---|---|---|
| de / da | Bağlaçsa (“bile, dahi” anlamı katar) | Yer, zaman, durum bildiren ekse | Ben de geldim. / Evde kaldım. |
| ki | Bağlaçsa (iki yargıyı bağlar) | Ekse ve kalıplaşmış sözcüklerde | Duydum ki gelmişsin. / Sınıftaki pano |
| mi | Her zaman | Hiçbir zaman; sonraki ekler ona bitişir | Geldin mi? / Geliyor musun? |
“de/da” Bağlacı ile “-de/-da” Eki
“De/da” bir sözcüğe “bile, dahi” anlamı katıyor ya da cümleye bir ekleme yapıyorsa bağlaçtır. “Ben de geldim” cümlesinden çıkarınca “Ben geldim” kalır ve anlam bozulmaz. “Evde kaldım” cümlesinde ise geriye “Ev kaldım” kalır, yer anlamı kaybolur.
Bağlaç olan “de/da” hiçbir zaman “te/ta” biçimine girmez. Bu yüzden “Sınıfta da konuştuk” doğru, “Sınıfta ta konuştuk” yanlıştır.
“ki” Bağlacı ile “-ki” Eki
“Ki” iki yargıyı birbirine bağlıyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır: “Duydum ki gezi ertelenmiş.” Ek olan “-ki” ise sözcüğe yapışır: sınıftaki pano, yarınki sınav, benimki. Küçük bir ipucu da var: Sözcüğün sonuna “-ler” getirebiliyorsan “-ki” ektir. “Sınıftakiler” denir ama “duydum kiler” denmez.
Dikkat: “Sanki, mademki, oysaki, hâlbuki, belki, meğerki” sözcüklerindeki “ki” aslında bağlaçtır. Ancak bu sözcükler kalıplaştığı için bitişik yazılır.
“mi” Soru Eki
“Mi, mı, mu, mü” soru eki her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Kendinden sonra gelen ekler ise ona bitişir: “Geliyor musun?”, “Hazır mıyız?”
“Hasta mıydı?” cümlesindeki “-ydı”, ek fiil konusunda gördüğün ektir ve soru ekine bitişik yazılır.
Pekiştirme Sözcükleri Örnekleri ve Yazımı Nasıl Olur?
Pekiştirme, bir sıfatın anlamını güçlendirmenin yoludur: mavi değil, masmavi. Çoğunda sözcüğün ilk ünlüsüne kadar olan bölüm alınır ve sonuna “m, p, r, s” ünsüzlerinden biri eklenir. Oluşan bu parça sözcüğün başına getirilir.
Kural: Pekiştirme sözcükleri her zaman bitişik yazılır: masmavi, güpgüzel, tertemiz, yemyeşil, apaçık, sırılsıklam. Başa eklenen bölüm tek başına bir anlam taşımadığı için ayrı bir sözcük gibi yazılamaz.
Yağmurda eve döndüğünde “sırılsıklam oldum” yazarsın; “sırıl sıklam” yazımı yanlıştır.
Yazım Kurallarında Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
- “De/da” sözcüğünü hep bitişik yazmak: “Kalemde de kitapta da hata var” cümlesinde “kalemde” ve “kitapta” ek almıştır. Ardından gelen “de” ve “da” ise bağlaçtır, ayrı yazılır.
- “Ki” sözcüğünü hep ayrı yazmak: “Sanki, mademki, hâlbuki” kalıplaşmıştır ve bitişik yazılır.
- “Mi” ekini bitişik yazmak: “Geldinmi?” yanlış, “Geldin mi?” doğrudur.
- “Şey” sözcüğünü bitiştirmek: “Herşey” ve “birşey” yanlıştır; doğruları “her şey” ve “bir şey” biçimindedir.
- Bağlacı kesmeyle ayırmak: “Ankara’da gezdik” cümlesinde ek, “Ankara da güzel” cümlesinde bağlaç vardır.
- Pekiştirmeyi ayırmak: “Mas mavi” değil “masmavi” yazılır.
Yazım yanlışı sözcüğün yazılışıyla ilgilidir. Cümlenin anlamı ya da yapısı bozuksa bu durum anlatım bozuklukları konusunun alanına girer.
Hatırlatma: Mesajı göndermeden ya da yazılı kâğıdını vermeden önce metni bir kez de yalnız bu altı hata için oku. Şüpheye düştüğünde çıkar ve oku sınamasına dön.
Yazım Kuralları Çözümlü Örnekler
Şimdi öğrendiklerimizi birlikte uygulayalım.
Örnek 1: “de” Ayrı mı, Bitişik mi?
Soru: “Kardeşim de sınava girecek” cümlesindeki “de” nasıl yazılmalıdır?
- Sözcüğü çıkar: “Kardeşim sınava girecek.”
- Cümle hâlâ anlamlı; yalnızca “o da” vurgusu gitti.
- Sonuç: “De” bağlaçtır, ayrı yazılır.
Örnek 2: “-ki” Ek mi, Bağlaç mı?
Soru: “Sınıftaki öğrenciler erken geldi” cümlesindeki “ki” nasıl yazılmalıdır?
- Anlama bak: “sınıfta olan öğrenciler” demek istiyoruz.
- “-ler” ekle: “sınıftakiler” denebiliyor.
- Sonuç: “-ki” ektir, bitişik yazılır.
Örnek 3: Soru Eki
Soru: “Ödevini yaptın mı” cümlesinin doğru yazımı nedir?
- “Mı” soru ekidir, önceki sözcükten ayrı yazılır.
- Cümle soru bildirdiği için sonuna soru işareti konur.
- Sonuç: “Ödevini yaptın mı?”
Örnek 4: Büyük Harf
Soru: “dün ali bey ile türk dil kurumuna gittik” cümlesini düzelt.
- Cümle büyük harfle başlar: “Dün”.
- Kişi adı ve unvan büyük yazılır: “Ali Bey”.
- Kurum adında her sözcük büyür, ek kesmeyle ayrılmaz: “Türk Dil Kurumuna”.
- Sonuç: “Dün Ali Bey ile Türk Dil Kurumuna gittik.”
Yazım Kuralları Hızlı Özet
Bu yazım kuralları konu anlatımı boyunca gördüklerini yedi maddede toplayabilirsin.
- Cümle başı, özel isimler, unvanlar, kurum ve eser adları büyük harfle başlar.
- Özel isme gelen çekim eki kesmeyle ayrılır; kurum adlarında kesme kullanılmaz.
- Ses ya da anlam değişimi olan birleşik kelimeler bitişik, anlamını koruyanlar ayrı yazılır.
- Sayılar ayrı yazılır: on beş. Üleştirme sayıları yazıyla gösterilir: ikişer.
- Bağlaç olan “de/da” ve “ki” ayrı, ek olan “-de/-da” ve “-ki” bitişik yazılır.
- Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır; sonraki ekler ona bitişir.
- Pekiştirme sözcükleri bitişik yazılır: masmavi, güpgüzel.
Yazım Kuralları Mini Test
Bu bölüm, 7. sınıf Türkçe yazım kuralları test ve cevapları arayanlar için hazırlandı. Beş soruyu çöz, sonra cevap anahtarındaki açıklamaları oku. Yazılı öncesinde “yazım kuralları çıkmış sorular” tarzında alıştırma arıyorsan soru tipleri burada.
Arkadaşınla birbirinize yazım yanlışı olan cümleler sormak da iyi bir 7 sınıf Türkçe yazım kuralları etkinlik fikridir.
- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “de/da” yanlış yazılmıştır?
A) Sen de bizimle gel.
B) Kitabım evde kalmış.
C) Bende seninle geleceğim.
D) Bahçede top oynadık. - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki” yanlış yazılmıştır?
A) Yarınki maç ertelendi.
B) Bahçede ki çiçekler açmış.
C) Sanki hiç yorulmamış.
D) Öyle güldük ki karnımız ağrıdı. - Aşağıdaki cümlelerin hangisi doğru yazılmıştır?
A) Yarın geliyormusun?
B) Kitabı okudunmu?
C) Hazırmıyız?
D) Ödevini bitirdin mi? - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf yanlışı vardır?
A) Yarın türk dil kurumunu gezeceğiz.
B) Doktor Selim Bey bugün izinli.
C) Elif, yazın İzmir’e gidecek.
D) Dün Suç ve Ceza’yı okumaya başladım. - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) Gökyüzü masmaviydi.
B) Yağmurda sırıl sıklam olduk.
C) Her şeyi el ele başardık.
D) Pazartesi günü kahvaltı yapacağız.
Cevap Anahtarı
- C. “Ben de” yazılmalıdır; “de” çıkarılınca cümlenin anlamı bozulmaz, yani bağlaçtır.
- B. “Bahçedeki” bitişik yazılır; “-ki” burada ektir ve “bahçedekiler” denebilir.
- D. Soru eki önceki sözcükten ayrı yazılır; öteki seçeneklerde ek bitişik yazılmıştır.
- A. Kurum adında her sözcük büyük harfle başlar: “Türk Dil Kurumunu”.
- B. Pekiştirme sözcükleri bitişik yazılır; doğrusu “sırılsıklam” biçimindedir.
Yanlış yaptığın soru olduysa ilgili bölüme dönüp kuralın nedenini bir kez daha oku. Daha fazla soru görmek istersen Yazım kuralları sorularıyla pratik yap ve öğrendiklerini pekiştir.
7. Sınıf Türkçe Yazım Kuralları PDF: Konu Özeti ve Test
Yazılıdan önce konuyu kâğıt üzerinde tekrar etmek istersen 7. sınıf Türkçe yazım kuralları konu anlatımı PDF dosyasını ücretsiz indirebilirsin. Üç sayfalık bu 7 sınıf Türkçe yazım kuralları PDF özetinde büyük harf kuralları, birleşik kelimeler ve de/da, ki, mi karar tablosu yer alır. Son sayfa 7. sınıf Türkçe yazım kuralları test PDF bölümüdür: beş çözümlü örnek ve cevap anahtarlı on soru bulunur. Çıktısını alıp 7 sınıf Türkçe yazım kuralları çalışma kağıdı olarak da kullanabilirsin.
