Çocuğum LGS'ye çalışmıyor diyorsanız ilk adım baskıyı artırmak değil, çalışmamanın nedenini bulmaktır. MEB'in 2026 kılavuzlarına göre LGS (Liselere Geçiş Sınavı) başvurusu isteğe bağlıdır ve puanı yalnızca sınavla öğrenci alan liseler için kullanılır. Diğer liselere yerel yerleştirmeyle geçilir. Bu hafta hedef liseyi birlikte konuşun, son denemeyi suçlamadan değerlendirin ve tek bir küçük hedef koyun.
Sınav yılı yalnız çocuğu değil, aileyi de yorar. Her akşam aynı tartışmayı yaşıyor, ne söyleseniz ters teptiğini düşünüyor olabilirsiniz. Bu rehber size LGS yılına özgü bir neden tablosu, hazır cümleler ve deneme sonrası konuşma adımları verir. Her bölümün sonunda bu hafta atabileceğiniz tek bir adım bulacaksınız.
Kısaca: Çocuğum LGS'ye Çalışmıyor, Ne Yapmalıyım?
- Önce nedeni bulun: hedefsizlik, sınavı gözünde büyütme, deneme yılgınlığı ya da yorgunluk olabilir.
- 2026 kılavuzuna göre LGS başvurusu isteğe bağlıdır; sınava girmeyen öğrenci de yerel yerleştirmeyle liseye geçer.
- Denemeyi ertesi gün, 10 dakikada ve tek konu seçerek konuşun.
- “Kaç net yaptın?” yerine “Seni en çok ne zorladı?” diye sorun.
- Okul derslerini ve devamsızlığı ihmal etmeyin; yerel yerleştirmede bunlara bakılır.
- Kaygı, uyku bozulması ya da ağlama sürüyorsa okul rehberlik servisiyle görüşün.
Önce Bağlam: LGS Nedir, Kimler İçin Belirleyici?
LGS, 8. sınıf öğrencilerinin sınavla öğrenci alan liselere yerleşmesi için Millî Eğitim Bakanlığının (MEB) yaptığı merkezî sınavdır. MEB'in 2026 kılavuzuna göre sınav başvurusu isteğe bağlıdır. 2027 kılavuzu henüz yayımlanmadı; tarihler ve ayrıntılar için MEB duyurusu beklenir.
Sınavla Öğrenci Alan Lise ve Adrese Dayalı Yerleştirme Farkı
Liseye iki yoldan geçilir. Halk arasında adrese dayalı yerleştirme denen yolun resmî adı yerel yerleştirmedir.
| Soru | Merkezî sınavla yerleştirme | Yerel yerleştirme |
|---|---|---|
| Kimler için? | Sınavla öğrenci alan liseyi isteyen öğrenci | Yerel yerleştirmeyle öğrenci alan liseleri tercih eden öğrenci |
| Neye bakılır? | Merkezî sınav puanı | Sırasıyla ikamet adresi, okul başarı puanı, özürsüz devamsızlığın azlığı |
| Hangi okullar? | Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ve sınavla öğrenci alan diğer liseler | Ortaöğretim kayıt alanlarındaki sınavsız liseler |
| Sınav şart mı? | Evet | Hayır |
Tablodaki ölçütler MEB 2026 Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu duyurusundan alındı. 2027 ölçütleri için yeni kılavuzu bekleyin.
8. sınıftan liseye iki yol: merkezî sınav ve yerel yerleştirme.
Sözel ve Sayısal Bölüm Ne Demek?
Buradaki “bölüm” üniversite bölümü değil, sınav oturumudur. 2026 kılavuzunda sınav aynı gün iki oturumda yapıldı. İlk oturum sözel alandı: Türkçe, T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük, din kültürü ve ahlak bilgisi, yabancı dil. İkinci oturum sayısal alandı: matematik ve fen bilimleri.
Bu hafta: Yakınınızdaki liseleri sınavlı ve sınavsız diye iki sütunda birlikte listeleyin.
LGS'ye Girmeyen Öğrenciye Ne Olur?
Kısa cevap: Liseye yine gider. MEB'in 2026 tercih kılavuzuna göre sınava girmeyen öğrenciye sınavla öğrenci alan okulların tercih ekranı açılmaz. Bu öğrenci yerel yerleştirmeyle öğrenci alan okulları ve pansiyonlu okulları tercih eder. 2027 için yeni kılavuz beklenir. Bu bilgi, evdeki korku dilini yumuşatmak için elinizdeki en güçlü araçtır.
| Velinin korkusu | Gerçek durum | Bu hafta |
|---|---|---|
| “LGS'de iyi yapmazsa iyi bir liseye gidemez.” | LGS yalnız sınavlı liseler için belirleyicidir; yerel yerleştirme de bir yoldur. | Yakınınızdaki liseleri birlikte listeleyin. |
| “Bu yıl çalışmazsa hayatı kararır.” | 8. sınıf tek bir dönemeçtir; lise yılları yeni fırsatlar sunar. | Bu cümleyi evde kurmamaya karar verin. |
| “Okul notları önemsiz, yalnız LGS önemli.” | Okul başarı puanı yerel yerleştirmede rol oynar. | Yazılı tarihlerini birlikte takvime yazın. |
| “Denemede düşük net, sınavda düşük puan demek.” | Deneme eksik gösterir; tek bir deneme sonucu belirlemez. | Son denemede en çok boş kalan dersi birlikte bulun. |
Bu hafta: Tablodan size en tanıdık gelen korkuyu seçin ve yanındaki adımı uygulayın.
8. Sınıftaki Çocuğunuz Neden Çalışmıyor? LGS Yılına Özgü 6 Neden
LGS'ye çalışmayan öğrenci çoğu zaman tembel değildir; bir yerde tıkanmıştır. Aşağıdaki tabloda evde gördüğünüz işareti bulun. Yalnız o satırın adımını deneyin.
| Neden | Evde gördüğünüz işaret | Bu hafta ilk adım |
|---|---|---|
| Hedefsizlik | Hangi liseyi istediğini bilmiyor, konuyu geçiştiriyor. | İki liseyi birlikte inceleyin. |
| Sınavı dev görmek | Masaya oturuyor ama nereden başlayacağını bilmiyor. | Tek ders, tek konu, 20 dakika belirleyin. |
| Deneme yılgınlığı | Üst üste düşük sonuçtan sonra denemeden kaçıyor. | Denemeyi sayıyla değil, zorlanan konuyla konuşun. |
| Özerklik ihtiyacı | “Sen karışma” diyor, her öneriye itiraz ediyor. | Çalışma saatini ona seçtirin. |
| Arkadaş karşılaştırması | “Herkes kursa gidiyor” ya da “kimse çalışmıyor” diyor. | Başkalarını değil, kendi geçen haftasını ölçü alın. |
| Okul ve kurs yorgunluğu | Eve bitkin geliyor, hafta sonu da dolu. | Haftada yarım günü tümüyle boş bırakın. |
13-14 Yaş: Ergenlik ve “Ben Karar Veririm” Dönemi
Ergenlerde ders çalışma isteksizliği çoğu zaman derse değil, yönetilmeye verilen tepkidir. Bu yaşta özerklik ihtiyacı, arkadaş karşılaştırması ve duygu iniş çıkışları olağandır. Ders çalışmak istememe psikolojisi diye aranan şeyin arkasında genellikle “başaramam” düşüncesi ya da belirsizlik durur. Kararın bir kısmını çocuğunuza bırakmak direnci azaltır.
Bu hafta: Çalışma saatini siz söylemeyin; iki seçenek sunun, seçimi ona bırakın.
Ders Çalışmak İstemeyen Çocuğa Nasıl Yaklaşılmalı?
“Çocuğum ders çalışmak istemiyor ne yapmalıyım” diye soran velinin ilk değiştirebileceği şey kendi cümleleridir. Sürekli “ders çalış” demek bir süre sonra duyulmaz olur. Kısacası ders çalışmak istemeyen çocuğa nasıl yaklaşılmalı sorusunun cevabı şudur: Hüküm veren değil, soru soran ve seçenek bırakan cümleler kurun.
Veliler çözümü çok farklı yerlerde arar. Kimi “Oğlum ders çalışmak istemiyor ne yapmalıyım Kadınlar Kulübü” diye forumlara bakar. Kimi “Ders çalışmak istemeyen çocuğa okunacak dua” diye arama yapar. Hepsinin arkasında aynı kaygı vardır ve size en çok yardım edecek şey çocuğunuzla kurduğunuz dildir.
Bunu Deyin, Bunu Demeyin
| Bunu demeyin | Bunu deyin |
|---|---|
| “Bu denemede kaç net yaptın?” | “Denemede seni en çok ne zorladı?” |
| “Fen lisesini kazanamazsan…” | “Hangi liselerde kendini mutlu hayal ediyorsun?” |
| “Kuzenin şu liseyi kazandı.” | “Sence iyi bir lise neye benziyor?” |
| “Daha çok zaman var, sonra çalışırsın.” | “Bu hafta tek bir derste küçük bir hedef koyalım mı?” |
| “LGS'ye az kaldı!” | “Bu haftanın planında ne var?” |
| “Telefonu LGS'den sonra alırsın.” | “Çalışma saatinde telefonun yerini birlikte belirleyelim mi?” |
| “Ben senin için kurs parası ödüyorum.” | “Kurs işine yarıyor mu, değiştirmemiz gereken bir şey var mı?” |
| “Tembellik ediyorsun.” | “Başlamakta zorlandığını görüyorum, ilk 15 dakikayı birlikte planlayalım mı?” |
Bu hafta: Tablodan yalnız iki cümle seçin ve bir hafta boyunca onları kullanın.
Deneme Sınavından Sonra 10 Dakikalık Konuşma
Deneme sınavı, gerçek sınavın biçimini taklit eden ve eksikleri gösteren bir alıştırmadır. Sonuç günü yapılan uzun konuşmalar çoğunlukla tartışmayla biter. Şu beş adım konuşmayı kısa ve işe yarar tutar.
- Ertesi günü bekleyin. Sonucu aynı akşam konuşmayın; ikiniz de sakinleşin.
- Duyguyla başlayın. İlk olarak “Nasıl hissettin?” diye sorun.
- Sonucu anlatmayı ona bırakın. Sayıyı ilk söyleyen siz olmayın.
- Tek ders, tek konu seçin. Örneğin sayısal bölümde en çok boş bırakılan konuyu bulun.
- Tek görev yazın. O konu için bu haftaya tek bir görev belirleyin.
Bir örnek: Çocuğunuz matematikte en çok üslü ifadeleri boş bıraktıysa görev “üç gün, günde 15 soru” olabilir. Görevi kâğıda çocuğunuz yazar, siz yalnız hafta sonunda sorarsınız.
Bu hafta: Son denemeyi bu beş adımla konuşun; 10 dakikayı aşmayın.
Bir LGS Öğrencisi Nasıl Çalışmalı? Velinin Bilmesi Gerekenler
Sağlıklı bir LGS haftasında üç şey birlikte yürür: okul dersleri, soru çözümü ve deneme. Sizin işiniz konu anlatmak değil, bu üçünün takvimde yer bulmasına yardım etmektir. Yıl kabaca şöyle ilerler.
| Dönem | Çocuğunuzun önceliği | Sizin rolünüz |
|---|---|---|
| Birinci dönem | Konu açıklarını kapatma, okul yazılıları | Yazılı tarihlerini takvime yazmak |
| Ara tatiller | Tekrar ve deneme analizi | Dinlenmeye de yer açmak |
| İkinci dönem | Daha sık deneme, lise araştırması | Liseleri birlikte incelemek |
| Sınav öncesi son haftalar | Yeni konu yok, düzenli uyku | Evi sakin tutmak |
| Sınav sonrası | Tercih dönemi | Tercih listesini birlikte hazırlamak |
Tercih dönemi için LGS tercihi nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz. Sınav ve tercih tarihlerini MEB her yıl ayrıca duyurur.
Okul Dersleri ve Yazılılar da Önemli
“Okul notları önemsiz” düşüncesi yanıltır. 2026 kılavuzlarında yerel yerleştirmede okul başarı puanına ve özürsüz devamsızlığa bakıldı. Sınav soruları da 8. sınıf öğretim programlarından hazırlandı. Yani okul dersine çalışmak zaten LGS hazırlığıdır. Notları ve devamsızlığı MEB e-Okul üzerinden izleyebilirsiniz.
LGS'ye Çalışmaya Ne Zaman Başlanmalı? Geç Kaldık mı?
Sabit bir ay aramak yerine üç soru sorun.
- Okul derslerinde açık var mı?
- Denemelere katılıyor mu?
- Günlük sabit bir çalışma saati var mı?
Üçüne de “hayır” diyorsanız başlangıç noktası LGS değil, günlük alışkanlıktır. Bu alışkanlığı kurmanın adımlarını çocuğum ders çalışmıyor rehberinde bulabilirsiniz. İnternette sık geçen 21 günde ders çalışma alışkanlığı yaygın bir söylemdir, kanıtlanmış bir süre kuralı değildir. Önemli olan her gün aynı saatte kısa bir başlangıç yapmaktır. Başlamak için en iyi zaman bu haftadır; hedefi küçük ve haftalık tutun.
Bu hafta: Her gün aynı saatte 20 dakikalık tek bir çalışma dilimi belirleyin.
Hedef Lise Konuşması: Birlikte Karar Ağacı
Hedefi olmayan çocuk neden çalıştığını bilemez. Bu konuşmayı sakin bir günde, tek soruyla açın: “Sınavla öğrenci alan bir lise istiyor musun?”
- “Evet” diyorsa: İstediği liseleri yazın. O liselerin geçmiş yıl verilerine MEB tercih kılavuzundan ve okul sayfalarından birlikte bakın. Deneme sonuçlarıyla gerçekçi bir aralık konuşun.
- “Hayır” ya da “emin değilim” diyorsa: Kayıt alanınızdaki liseleri gezin. Okul başarısını ve devamsızlığı önemseyin.
- Her iki durumda: Kararı çocuğunuzla birlikte verin ve sınavdan önce bir kez gözden geçirin.
Bu hafta: Bir liseyi birlikte ziyaret edin ya da okulun sayfasını birlikte inceleyin.
Telefon, Kurs, Özel Ders: Dış Destek Ne Zaman?
Dış destek, sorunun türüne uyarsa işe yarar. Önce belirtiyi adlandırın, sonra desteği seçin. Telefonu tümden almak çoğu zaman çatışmayı büyütür; çalışma saatinde nerede duracağını birlikte kararlaştırın.
| Belirti | Uygun destek |
|---|---|
| Belirli bir derste konu açığı | O derse yönelik soru çözümü, okul kursu ya da özel ders |
| Plan yapamıyor, takip eden yok | Haftalık plan ve takip desteği |
| Çalışırken sürekli telefona bakıyor | Telefonun çalışma saatindeki yeri için ortak kural |
| Kaygı, uyku bozulması, ağlama krizleri | Önce okul rehberlik servisi |
Bu hafta: Kursa gidiyorsa “Kurs işine yarıyor mu?” diye sorun ve cevabı sonuna kadar dinleyin.
Sık Yapılan Hatalar
- Her gün geri sayım yapmak ve “az kaldı” demek.
- Deneme sonucunu aynı akşam, sofrada konuşmak.
- Kuzenle, komşu çocuğuyla ya da kardeşle karşılaştırmak.
- Her derste aynı anda büyük hedef koymak.
- Okul yazılılarını ve devamsızlığı önemsiz saymak.
- Cezayı tek araç olarak kullanmak.
Ne Zaman Rehber Öğretmenle Görüşmeli?
Birkaç hafta denediğiniz hâlde değişiklik yoksa okul rehber öğretmeninden randevu alın. Uyku ve iştah bozulması, sık ağlama ya da okula gitmek istememe sürüyorsa beklemeyin. Rehber öğretmen gerek görürse sizi bir uzmana yönlendirir. Evde tanı koymaya çalışmayın.
Çocuğum LGS'ye çalışmıyor kaygısı pek çok evde yaşanır ve çoğu zaman küçük adımlarla hafifler. Bu hafta tek bir şey seçin: bir cümle, bir konuşma ya da bir lise ziyareti. Çocuğunuzla ilişkiniz sınavdan uzun sürecek; onu korumak en değerli hazırlıktır.
