5. Sınıf Türkçe Yazım Kuralları Konu Anlatımı

5. sınıf Türkçe yazım kuralları, sözcüklerin ve eklerin yazıda nasıl gösterileceğini belirleyen kurallardır. Bu konu büyük harflerin kullanımını, “de/da” ile “ki”nin ayrı ya da bitişik yazılışını, “mi” soru ekini, sayıları ve kısaltmaları kapsar. “De/da” cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır; bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılır.

Ders özeti PDF: 5. sınıf yazım kuralları ders özetini PDF olarak indir (3 sayfa: kavram özeti, 5 çözümlü örnek, cevap anahtarlı 10 soruluk test).

Dikte çalışmasında ya da yazılıda en çok nerede takılırsın? Çoğu öğrenci “de”yi ayırsam mı, “ki”yi bitiştirsem mi diye düşünür. Bu yazıyı bitirdiğinde her kuralın nedenini bilecek, kararını küçük bir denemeyle verebileceksin.

De/da için çıkarma, ki için “-ler” getirme denemesi.

Yazım Kuralları Hangi Sınıfta, Hangi Ünitede?

5. sınıf Türkçe yazım kuralları, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde “Dil bilgisi ve anlam bilgisi” teması içinde yer alır. Kurallar yalnız dil bilgisi sorularında değil, yazdığın her metinde karşına çıkar. Bu konu sonraki yıllarda da sürer; 8. sınıfta LGS Türkçe konuları arasında yer alır. Arkadaşına küçük bir not yazarken bile aynı kuralları kullanırsın.

5 Sınıf Türkçe Yazım Kuralları Büyük Harflerin Kullanımı Nasıldır?

Büyük harf, okura “burada yeni bir cümle ya da özel bir ad var” diye işaret verir. Bu yüzden her yere değil, belli yerlere konur. Defterinin kapağına adını yazarken “elif yılmaz” değil, “Elif Yılmaz” yazarsın.

• Cümleler büyük harfle başlar: “Bugün hava çok güzel.”
• Kişi, hayvan, şehir, ülke ve dil adları büyük harfle başlar: Elif, Pamuk, Sivas, Türkiye, Türkçe.
• Kitap adlarındaki sözcükler büyük harfle başlar: “Küçük Kara Balık”.
• Belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları büyük harfle başlar: 23 Nisan 2026 Perşembe.

Mantık: Özel ad, 5. sınıf isimler konusunda gördüğün gibi tek bir varlığa verilen addır. “Şehir” her şehir için söylenir, “Sivas” ise yalnız birini gösterir. Büyük harf bu farkı yazıda belli eder.

Dikkat: Belirli bir tarih göstermeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar: “Okullar eylül ayında açılır.” Özel adlara gelen ekler, noktalama işaretleri konusunda öğrendiğin kesme işaretiyle ayrılır: “Sivas'a gittik.”

De Da Ayrı mı Bitişik mi Yazılır?

Türkçede iki farklı “de/da” vardır. Biri bağlaçtır; “dahi, bile” anlamı taşır ve her zaman ayrı yazılır. Diğeri hâl ekidir; sözcüğe bulunma anlamı katar ve bitişik yazılır.

Kural: “De/da”yı cümleden çıkar. Cümle hâlâ anlamlıysa bağlaçtır, ayrı yaz; anlam bozulduysa ektir, bitişik yaz. Çünkü bağlaç ayrı bir sözcüktür, ek ise sözcüğün parçasıdır.

Ayrı mı, Bitişik mi? Hızlı Test

Aşağıdaki tablo, de da ayrı mı bitişik mi sorusunu dört cümle üzerinde cevaplıyor.

Günlük hayattan: Arkadaşına mesajda “Bende geliyorum” yazarsan yanlış olur; doğrusu “Ben de geliyorum”. “Kalem bende” derken ise bitişik yazarsın, çünkü kalemin nerede olduğunu söylüyorsun.

Ki Bağlacı Ki Eki Nasıl Ayırt Edilir?

Bağlaç olan “ki” iki cümleyi birbirine bağlar ve ayrı yazılır: “Baktım ki herkes gitmiş.” Ek olan “-ki” ise sözcüğe aitlik ya da yer anlamı katar ve bitişik yazılır. Teneffüste “Benimki mavi, sınıftaki yeşil” derken ek olan “-ki”yi kullanırsın.

Kural: “Ki”den sonra “-ler” getir. Sözcük anlamlı kalıyorsa ektir, bitişik yaz: evdeki, evdekiler. Anlamsızlaşıyorsa bağlaçtır, ayrı yaz: “baktım kiler” olmaz. Çünkü ek sözcüğün parçasıdır ve üzerine yeni ek alabilir; bağlaç alamaz.

Ki bağlacı ki eki farkını aşağıdaki tabloda yan yana görebilirsin.

“Sanki, belki, çünkü” gibi bazı sözcüklerde “ki” kalıplaşmıştır; bunlar hep bitişik yazılır.

“-ki” Eki Her Zaman “ki” mi Yazılır?

Çoğu ek, sözcüğün son ünlüsüne göre değişir: “okul-da”, “ev-de”. “-ki” eki ise kalın ünlüden sonra bile ince kalır: “yoldaki”, “duvardaki”, “yarınki”. Yani “yoldakı” diye bir yazım yoktur. Yalnız “bugünkü, dünkü” gibi birkaç sözcükte ek “-kü” olur.

Mi Soru Eki Yazımı Nasıl Olur?

Soru eki “mi”, kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. Önceki sözcüğün son ünlüsüne göre “mı, mi, mu, mü” biçimlerine girer. Kendisinden sonra gelen ekler ise ona bitişik yazılır.

Soru eki ayrı durur, ardından gelen ek ona yapışır.

Hatırlatma: Mesaj yazarken “Geliyormusun” biçimi göze doğru gelebilir, ama yanlıştır. Doğrusu “Geliyor musun?” biçimidir; soru eki ayrılır, “-sun” ona bitişir.

Sayıların Yazımı Nasıl Olur?

Sayıları yazıyla da rakamla da yazabilirsin; ikisinin de kuralı vardır.

• Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır: on beş, iki yüz otuz.
• Saat, para ve ölçü bildiren sayılarda çoğunlukla rakam kullanılır: saat 9.30, 25 lira, 3 kilogram.
• Paylaştırma bildiren sayılar rakamla değil, yazıyla yazılır: ikişer, beşer.
• Sıra bildiren sayılarda nokta ya da ek kullanılır: 5. sınıf, 5'inci sınıf.
• Rakama gelen ek kesme işaretiyle ayrılır: saat 9'da.

Mantık: “On beş” iki ayrı sözcükten oluşur, bu yüzden arasına boşluk girer. Market fişinde “25 lira” rakamla yazılır; doğum günü kartına ise “on bir yaşın kutlu olsun” diye yazıyla yazarsın.

Kısaltmaların Yazımı Nasıl Olur?

Kısaltma, uzun bir sözü birkaç harfle göstermektir. Kuruluş adlarının kısaltmaları büyük harfle ve noktasız yazılır: TBMM, TDK. Ölçü birimleri küçük harfle ve noktasız yazılır: kg, cm, m. Bazı kısaltmaların sonuna ise nokta konur: Dr., Prof., vb.

Kural: Kısaltmaya gelen ek kesme işaretiyle ayrılır. Büyük harfli kısaltmada ek, son harfin okunuşuna uyar: TBMM'de. Küçük harfli kısaltmada ek, sözcüğün okunuşuna uyar: kg'dan, yani “kilogramdan”. Marketteki etikette gördüğün “2 kg elma” yazısı bu kurala güzel bir örnektir.

İkilemeler Nasıl Yazılır?

İkileme, anlamı güçlendirmek için iki sözcüğün yan yana kullanılmasıdır. İkilemeler her zaman ayrı yazılır; aralarına virgül ya da kısa çizgi konmaz. “Yavaş yavaş”, “eş dost”, “çoluk çocuk” doğru yazımlardır. Annen sofrada “Yavaş yavaş ye” dediğinde bir ikileme kullanmış olur.

Satır Sonuna Sığmayan Sözcükler Nasıl Bölünür?

Sözcük satır sonuna sığmazsa hecelerinden bölünür ve araya kısa çizgi konur. “Kitaplık” sözcüğünü “kitap-” diye bırakıp alt satıra “lık” yazabilirsin. Satır sonunda ya da başında tek harf bırakılmaz. Bu yüzden defterinde “okul” sözcüğü sığmıyorsa “o-kul” diye bölmez, tamamını alt satıra yazarsın.

Birleşik Sözcükler Bitişik mi Ayrı mı Yazılır?

Bazı birleşik sözcükler bitişik yazılır: hanımeli, kuşburnu, pazartesi, bilgisayar. Bazıları ise ayrı yazılır: fark etmek, kabul etmek. Fiille kurulan bu tür sözcükleri birleşik fiillerin yazımı başlığında ayrıntılı görebilirsin. Duvardaki takvimde “pazartesi”yi hep tek sözcük olarak görürsün.

Dikkat: Birleşik sözcüklerin yazımı tek bir kısa kurala sığmaz. Emin olmadığın sözcük için yazım kılavuzuna bakmak en güvenli yoldur.

Yazım Kuralları Çözümlü Örnekler Nelerdir?

Örnek 1: İki farklı “de”

“Kalemi de çantasına koydu, kalem çantada kalmıştı.” cümlesindeki iki kullanımı birlikte ayıralım.

1. İlk “de”yi çıkar: “Kalemi çantasına koydu.” Cümle anlamlı kaldı.
2. Demek ki ilk “de” bağlaçtır ve ayrı yazılır.
3. İkincisini çıkar: “Kalem çanta kalmıştı.” Cümle bozuldu.
4. Demek ki ikincisi hâl ekidir ve bitişik yazılır: çantada.

Örnek 2: İki farklı “ki”

“Bahçede ki çiçekleri suladım ki solmasınlar.” cümlesindeki yanlışı bulalım.

1. İlk “ki”ye “-ler” getir: “bahçedekiler” anlamlı. Bu bir ektir, bitişik yazılmalıdır.
2. İkincisine getir: “suladım kiler” anlamsız. Bu bir bağlaçtır, ayrı kalır.
3. Doğru yazım: “Bahçedeki çiçekleri suladım ki solmasınlar.”

Örnek 3: Mesajı düzelt

Bir arkadaşın sana “yarın ankara'ya gidecekmisin” yazmış olsun.

1. Cümle büyük harfle başlar: Yarın.
2. Şehir adı özel addır: Ankara'ya.
3. Soru eki ayrılır, “-sin” ona bitişir: gidecek misin.
4. Doğru yazım: “Yarın Ankara'ya gidecek misin?”

Yazım Kurallarında Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

• “Bende geldim” yazmak. Doğrusu “Ben de geldim”; çünkü “de” çıkınca anlam bozulmuyor.
• Her “ki”yi ayırmak. “Evde ki kedi” değil, “evdeki kedi” yazılır.
• “-ki” ekini kalınlaştırmak. “Yoldakı” değil, “yoldaki” yazılır.
• Soru ekini bitiştirmek. “Geldinmi?” değil, “Geldin mi?” yazılır.
• İkilemeyi bitişik ya da çizgiyle yazmak. “Yavaşyavaş” ve “eş-dost” yanlıştır.
• Sayıyı bitişik yazmak. “Onbeş” değil, “on beş” yazılır.

Günlük hayattan: Bu hataların çoğu hızlı mesaj yazarken alışkanlık olur. Mesajlarında da doğru yazmayı denersen kurallar kendiliğinden yerleşir.

Yazım Kuralları Hızlı Özet

• Cümle başı ve özel adlar büyük harfle başlar.
• Bağlaç olan “de/da” ayrı, hâl eki olan “-de/-da” bitişik yazılır.
• Bağlaç olan “ki” ayrı, ek olan “-ki” bitişik yazılır.
• Soru eki “mi” ayrı yazılır; ardından gelen ek ona bitişir.
• Birden fazla sözcüklü sayılar ayrı yazılır: on beş.
• Kuruluş kısaltmaları büyük harfle ve noktasız yazılır.
• İkilemeler ayrı yazılır, aralarına işaret konmaz.

Yazım Kuralları Mini Test

Bu kısa 5. sınıf Türkçe yazım kuralları test bölümünde beş soru var. Önce kendin çöz, sonra cevap anahtarına bak.

1. Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?
   A) Kalemim evde kalmış.
   B) Bugün bende geleceğim.
   C) Bahçede oyun oynadık.
   D) Sırada defter var.
2. Hangi cümlede “ki” bitişik yazılmalıdır?
   A) Baktım ki yağmur yağıyor.
   B) O kadar güldük ki karnımız ağrıdı.
   C) Bahçede ki salıncak boyandı.
   D) Bilirsin ki seni severim.
3. Hangi cümle doğru yazılmıştır?
   A) Yarın gelecek misin?
   B) Yarın gelecekmisin?
   C) Yarın gelecek mi sin?
   D) Yarın gelecekmi sin?
4. Hangi cümlede büyük harf yanlışı yoktur?
   A) kardeşim Okula başladı.
   B) Yazın antalya'ya gideceğiz.
   C) Ben türkçe kitabımı unuttum.
   D) Kuzenim Defne Bursa'da yaşıyor.
5. Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?
   A) Yavaş yavaş yürüdük.
   B) Kutuda on iki kalem var.
   C) Bayramda eş-dost bize geldi.
   D) Sırayla ikişer ikişer girdik.

Cevap Anahtarı

1. B. “De” çıkınca cümle bozulmuyor; bağlaçtır, “ben de” yazılır.
2. C. “Bahçedekiler” denebildiği için ektir, “bahçedeki” yazılır.
3. A. Soru eki ayrı yazılır, “-sin” eki ona bitişir.
4. D. Cümle başı, kişi adı ve şehir adı büyük harfle başlamış.
5. C. İkilemelerin arasına kısa çizgi konmaz; “eş dost” yazılır.

Daha fazla soru görmek istersen yazım kuralları sorularıyla pratik yap, yanlışlarında hangi kuralı atladığını not et.

5. Sınıf Türkçe Yazım Kuralları PDF: Konu Özeti ve Test

Konuyu tekrar etmek için 5. sınıf Türkçe yazım kuralları test PDF dosyasını ücretsiz indirebilirsin. PDF'te de/da-ki ayrımı karar ağacı, büyük harf ve sayı yazımı özeti, çözümlü örnekler ve cevap anahtarlı 10 soruluk mini test var. Üç sayfalık bu ders notu için üyelik gerekmez. Önce özeti oku, sonra çözümlü örnekleri incele. En son testi çöz ve yanlışlarını cevap anahtarından kontrol et.