Türk edebiyatı, yeni çağ, antik çağ ve taş devri ifadelerinin hepsi aynı kuraldan geçmiyor: “Türk edebiyatı” cümle içinde küçük harfle yazılır, çünkü “edebiyat” bir tür adıdır. “Yeni Çağ”, “Antik Çağ” ve “Taş Devri” ise tam tersine iki kelimesi de büyük harfle yazılır, çünkü bunlar belirli bir tarihî dönemi adlandıran terimlerdir. Aşağıda bu ayrımı tüm örnekleriyle göreceksin.
Türk edebiyatı ifadesinin doğru yazılışı, cümle içinde “Türk edebiyatı” şeklindedir: “Türk” millet adı olduğu için büyük, “edebiyat” ise tür bildiren genel bir ad olduğu için küçük harfle başlar. Yalnızca başlıklarda, eser adlarında ve “Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü” gibi kurum adlarında “Edebiyat” da büyük yazılır. Bu konu TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve LGS (Liselere Geçiş Sistemi) Türkçesinde yazım kuralları kapsamında karşına çıkar.
Cümle içinde doğru yazım “Türk edebiyatı”dır. İki kelime aynı kurala uymaz; her birine ayrı ayrı bakmak gerekir:
Dikkat: Bu yazının başlığında “Edebiyatı” büyük görünüyor, çünkü başlıklarda her kelimenin ilk harfi büyük yazılır. Aynı ifade cümle içinde geçtiğinde küçük yazılır.


“Edebiyat” kelimesinin büyük mü küçük mü yazılacağını, ifadeyi nerede kullandığın belirler.
“Türk dili ve edebiyatı” bir üniversite bölümünün adı olarak kullanıldığında “Türk Dili ve Edebiyatı” şeklinde yazılır. TDK, kurum adlarında her kelimeyi büyük başlatır; yalnız “ve” bağlacı küçük kalır: “Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü kazandı.” İfade bir kurumun adı olarak değil, genel bir alan olarak geçtiğinde yalnız “Türk” büyük kalır: “Türk dili ve edebiyatı alanında pek çok araştırma yapıldı.” “Türk” burada da millet adıdır, büyüklüğünü kaybetmez.
Kural: Önce ifadenin bir kurumun ya da bölümün adı olup olmadığına bak. Resmî adlarda her kelime büyük yazılır, genel kullanımda yalnız millet adı büyük kalır.
“Türk” bir millet adıdır. Millet, boy ve oymak adları TDK'ye göre büyük harfle başlar: Türk, Alman, Japon; Kazak, Kırgız, Oğuz. Bu adlardan türeyen kelimeler de büyük yazılır: Türkçe, Türklük, Türkçülük.
Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar: Türkçe, İngilizce, Arapça, Kazakça. Birden fazla kelimeden oluşan dil adlarında her kelime büyük yazılır: Osmanlı Türkçesi, Oğuz Türkçesi.
Edebiyat konularında en çok karışan ayrım budur. Belirli bir tarihî dönemin adı büyük, bir türün ya da tarzın adı küçük yazılır.

Doğru yazım “Türk medeniyeti”dir. “Türk” millet adı olduğu için büyük başlar; “medeniyet” genel bir ad olduğu için küçük kalır. TDK'nin kendi örneğinde de “Batı medeniyeti” yazılır. Aynı mantıkla: Mısır uygarlığı, Sümer uygarlığı.
Günlük hayattan: Bir yazıda “Türk kültürü” dediğinde de aynı kural geçerlidir: “Türk” büyük, “kültürü” küçük yazılır, çünkü “kültür” de “medeniyet” gibi genel bir addır, özel ad değildir.
Doğru yazım “Batı medeniyeti”dir. TDK’ye göre “doğu” ve “batı” sözleri düşünce, hayat tarzı ya da politika anlamı taşıdığında büyük harfle başlar. Bu yüzden “Batı” büyük, genel ad olan “medeniyet” küçük yazılır. Yön bildirdiğinde ise küçük kalır: Ankara’nın batısı.
Dikkat: “Batı Medeniyeti” diye iki kelimeyi birden büyük yazma. “Medeniyet” burada bir kurumun ya da dönemin adı değil, genel bir kavramdır.
Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar: Antik Çağ, İlk Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ, Taş Devri, Cilalı Taş Devri, Lale Devri. Cümle içinde de büyük kalır ve ek kesmeyle ayrılır: Antik Çağ'da yaşamış filozoflar.
“Çağ” ve “devir” bir dönemin adı değilse küçük yazılır: çağımızın sorunları, zor bir devir geçirdik.
Mantık: “Yeni Çağ” da “Antik Çağ” ile aynı kuralı izler, çünkü o da belirli bir tarih dilimini adlandıran özel nitelikli bir terimdir: “Yeni Çağ Avrupası’nda büyük coğrafi keşifler yapıldı.” Taş Devri de kendi içinde evrelere ayrılır ve her evre aynı büyük harf kuralını alır: Eski Taş Devri, Orta Taş Devri, Yeni Taş Devri, Cilalı Taş Devri.
Aramalarda “yeniçağ” diye bitişik yazanlar da çok. TDK Yazım Kılavuzu tarihî çağ adını “İlk Çağ” örneğindeki gibi ayrı ve iki kelimesi büyük yazar. Bu yüzden dönem adını “Yeni Çağ” biçiminde yaz: “Yeni Çağ’da matbaa yaygınlaştı.”
“Yeni Taş Devri” (Neolitik Çağ) de “Taş Devri”yle aynı yapıdadır: başındaki sıfat ve “Taş Devri” sözü birlikte büyük harfle yazılır. “Yeni taş devri insanları tarım yapmaya başladı” değil, “Yeni Taş Devri insanları tarım yapmaya başladı” doğru yazımdır.
Bu yazıdaki tüm ifadeler aslında tek bir soruya cevap arıyor: ifade belirli bir şeyin özel adı mı, yoksa genel bir kavramın adı mı? Bu ayrımı daha ayrıntılı görmek istersen cins isim ve özel isim ayrımını anlatan konu anlatımına da bakabilirsin. Aşağıdaki tablo, bu yazıda geçen ifadeleri bu mantıkla sınıflandırır.
İfade | Özel ad mı, genel ad mı? | Doğru yazım |
Türk edebiyatı | Genel ad (tür) | Türk edebiyatı |
Yeni çağ | Özel nitelikli dönem adı | Yeni Çağ |
Antik çağ | Özel nitelikli dönem adı | Antik Çağ |
Taş devri | Özel nitelikli dönem adı | Taş Devri |
Yeni taş devri | Özel nitelikli dönem adı | Yeni Taş Devri |
İlk çağ | Özel nitelikli dönem adı | İlk Çağ |
Türk kültürü | Genel ad | Türk kültürü |
Türk medeniyeti | Genel ad | Türk medeniyeti |
Batı medeniyeti | Genel ad | Batı medeniyeti |
Divan edebiyatı | Genel ad (tarz) | divan edebiyatı |
Köyün adı bir yer adıdır ve büyük harfle başlar: Akçaköy, Çayırbağı. Ancak özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran “köy, il, ilçe, belde” sözleri küçük yazılır: Taflan köyü, Konya ili, Etimesgut ilçesi. Genel anlamda kullanılan “köy” de küçüktür: köy hayatı, köye gittik.
Doğru yazım “Emirgan Parkı”dır. Belirli bir yerin adı olduğu için iki kelime de büyük başlar. Saray, köşk, kale, köprü, kule gibi yapı adlarında da bütün kelimeler büyük yazılır: Galata Köprüsü, Dolmabahçe Sarayı. “Parkta yürüdük” cümlesindeki “park” ise genel addır, küçük kalır.

Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar: Pamuk, Boncuk, Karabaş. Tür adları ise küçük yazılır: kedi, köpek, kuş. Yer adıyla kurulan tür adlarında yalnızca özel ad büyük olur: Van kedisi, Ankara keçisi.
Yanlış yazım | Doğru yazım | Neden? |
| Türk edebiyatı | “Türk” millet adıdır, büyük başlar |
| Türk edebiyatı | “edebiyat” tür adıdır, küçük kalır |
| Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü | Bölüm adıdır, her kelime büyük |
| Türkçe | Dil adı büyük başlar |
| Osmanlı Türkçesi | Dil adının bütün kelimeleri büyük |
| divan edebiyatı | Tarz adıdır, dönem adı değil |
| Tanzimat Dönemi | Tarihî dönem adı büyük başlar |
| Türk medeniyeti | “medeniyet” genel addır |
| Antik Çağ | Çağ adının iki kelimesi de büyük |
| Taflan köyü | Tamlama kuran “köy” küçük yazılır |
Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu, “Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler” (tdk.gov.tr).
Bu konuda öğrencilerin ve yetişkinlerin tekrar tekrar düştüğü hatalar genelde aynı kaynaktan gelir: hangi kelimenin özel, hangisinin genel ad olduğunu karıştırmak. Aşağıdaki beş madde en sık yapılan hataları özetler.
Bu beş hatayı tanıyınca büyük harf sorularının çoğunu rahatça çözersin. 8. sınıf Türkçe yazım kuralları konu anlatımına göz atarak büyük harf dışındaki diğer yazım kurallarını da tekrar edebilirsin.
Her soruyu önce kendin çöz, sonra cevap anahtarına bak.
1. Cümle içinde kullanıldığında hangisinin yazımı doğrudur?
A) türk edebiyatı B) Türk Edebiyatı C) Türk edebiyatı D) türk Edebiyatı
2. “……… filozofları akıl yürütmeyi önemserdi.” cümlesinde boşluğa hangisi gelmelidir?
A) antik çağ B) Antik çağ C) Antik Çağ D) antik Çağ
3. Hangisinde büyük harf kullanımı yanlıştır?
A) Emirgan Parkı B) Taş Devri C) Taflan Köyü D) Van kedisi
4. Hangisinin yazımı doğrudur?
A) Türk Medeniyeti B) Divan Edebiyatı C) Millî Edebiyat Dönemi D) Osmanlı türkçesi
5. Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?
A) Kedimin adı Pamuk. B) Konya ilinde yaşıyoruz. C) Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü kazandı. D) Divan Edebiyatında gazel önemlidir.
1. C — “Türk” millet adı olduğu için büyük, “edebiyat” tür adı olduğu için küçük başlar.
2. C — Çağ adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
3. C — Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran “köy” sözü küçük yazılır: Taflan köyü.
4. C — Millî Edebiyat Dönemi tarihî bir dönem adıdır; diğerlerinde tür adı büyük ya da dil adı küçük yazılmış.
5. D — “divan edebiyatı” bir tarz adıdır; cümle içinde küçük yazılır.
Her iki kelime de büyük harfle: “Türk Edebiyatı”. Bu bir özel addır.
Doğru yazım “Türk Medeniyeti”dir; iki kelime de büyük başlar.
“Antik Çağ” biçiminde; hem “Antik” hem “Çağ” büyük harfle yazılır.
“Taş Devri” olarak; tarihî dönem adı olduğu için iki kelime de büyüktür.
Özel adlarda büyük (“Çamlıca Köyü”), genel kullanımda küçük (“köy hayatı”).
“Emirgan Parkı” biçiminde; iki kelime de büyük harfle yazılır.
Tür adları küçük (kedi), hayvana verilen özel adlar büyük (Pamuk) yazılır.
Cümle başında, özel adlarda ve özel adın parçası olan kelimelerde.
Tek bir varlığı, kişiyi, yeri ya da topluluğu adlandıran ve ilk harfi büyük yazılan kelimedir.
Kuralı öğren, bol örnek çöz ve istisnaları tabloyla tekrar et; Tahta’daki sorularla pekiştir.