Azımsama Ne Demek? Azımsamak Küçümseme ve Sitem Cümleleri


Yayın: Güncelleme: Yazar: Tahta Editör Ekibi Dersler Türkçe 9. Sınıf YKS

Azımsama ne demek sorusunun en kısa cevabı şudur: azımsama, bir şeyin miktarını, emeğini ya da süresini yeterli bulmayıp az görmektir. Azımsamak bu durumu anlatan fiildir, azımsama ise onun isim hâlidir. Küçümseme bundan farklı olarak miktarla değil, kişinin ya da başarının değeriyle ilgilenir; bu yüzden ikisi cümlede anlam sorularında sık sık birbirine karıştırılır.

TYT Türkçe sınavında "cümlede anlam" konusu her yıl karşımıza çıkıyor. Bu konunun en çok karıştırılan üç kavramı var: azımsama, küçümseme ve sitem cümleleri. Özellikle azımsama ne demek sorusu öğrenciler tarafından en çok merak edilen konulardan biri. Bu yazıda üç kavramı da örneklerle açıklayıp, aralarındaki farkları net bir şekilde göstereceğiz.

Azımsama, Küçümseme ve Sitem TYT Türkçe'de Nereye Girer?

Azımsama, küçümseme ve sitem cümleleri, TYT Türkçe sınavının cümlede anlam başlığı altında sorulur. Bu üç kavram, ortaokuldan beri işlenen cümlede anlam konu anlatımının ileri seviye bir uzantısı sayılır. Sınavda genellikle tek bir cümle verilip bu cümlede hangi anlamın baskın olduğu sorulur. Bu yazıyı bitirdiğinde üç kavramı birbirinden hızlıca ayırt edebileceksin.

Azımsama Ne Demek?

Azımsama, bir şeyi olduğundan daha az, daha yetersiz görme anlamına gelir. Yani bir şeyin miktarını, değerini veya önemini yeterli bulmama durumudur. Azımsama cümleleri genellikle "az", "yetersiz", "yetmez" gibi ifadelerle ya da bu anlamı hissettiren sözcüklerle kurulur.

Eş anlamlıları: yetersiz bulma, az bulma, kifayetsiz görme

Azımsamak Ne Demek?

Azımsamak fiili, bir şeyin miktar, değer veya önem bakımından yeterli olmadığını düşünmek demektir. Günlük hayatta sıkça kullandığımız bu ifade, genellikle emek, para, zaman veya performans gibi kavramlarla ilişkilendirilir.

Örneğin "Bu maaş bana yetmez" cümlesi azımsama içerir çünkü kişi aldığı ücreti yetersiz buluyor.

Azımsama Cümleleri

Azımsama cümlesi örnekleri ile konuyu pekiştirelim. İşte TYT'de karşınıza çıkabilecek azımsama cümleleri:

  1. "Sadece bir saat çalışmayla bu sınavı kazanabileceğini mi sanıyorsun?"
  2. "Aldığım maaş bu kadar masrafı karşılamaya yetmiyor."
  3. "Bu kadar hazırlıkla olimpiyatlarda birinci olamazsın."
  4. "Verdiğin emek bu başarı için çok az."
  5. "Bir günde bitireceğin iş değil, daha çok çalışmalısın."
  6. "İki sayfalık ödev mi? Daha fazla yazsaydın."
  7. "Bu performansla takımda kalman zor görünüyor."
  8. "Sadece beş dakika koşarak form tutamazsın."
  9. "Bu kadar düşük puan aldıktan sonra üniversiteye girebileceğini sanma."
  10. "On liralık bütçeyle böyle bir etkinlik düzenlenemez."
  11. "Ayda bir defa görüşmek yeterli değil, daha sık buluşmalıyız."
  12. "Bu kadar küçük bir ev dört kişilik aile için uygun olmaz."
  13. "Sadece birkaç sayfa okuyarak edebiyat sınavında başarılı olamazsın."
  14. "İki kilo vermekle hedefine ulaştığını düşünme, daha yolun var."

 

Küçümseme Ne Demek?

Küçümseme, bir kişiyi, nesneyi, başarıyı veya durumu değersiz gösterme, hor görme anlamına gelir. Azımsamadan farklı olarak burada miktar değil, değer düşürülür. Küçümseme cümleleri genellikle alay, hor görme veya küçük görme içerir.

Eş anlamlıları: değersiz görme, hor görme, hakir görme, ufak görme

Küçümseme Cümleleri

Küçümseme cümlesi örnekleri ile farkı daha iyi anlayalım:

  1. "Onun başarısını kimse dikkate almıyor, önemsiz buluyor."
  2. "Yaptığın resim çocuk işi gibi olmuş."
  3. "Sen ne anlarsın edebiyattan, boş konuşma."
  4. "Bu soruları beş yaşındaki çocuk bile çözer."
  5. "Senin gibi birinin bu işi yapabileceğini sanmıyorum."
  6. "Ne kadar uğraşsan da bu seviyeyi geçemezsin."
  7. "Senin fikrin kimseyi ilgilendirmez."
  8. "Onun yazdığı şiir gerçek şiir sayılmaz bile."
  9. "Bu basit bir iş, herkes yapabilir."
  10. "Senin yaşında biri için bu başarı normal karşılanır."
  11. "Onun kazandığı para bizim için cep harçlığı bile değil."
  12. "Ne yapsan da hep ikinci sınıf kalırsın."

Azımsama ve Küçümseme Arasındaki Fark

Bu iki kavramı ayırt etmek TYT'de çok önemli. İşte aralarındaki temel farklar:

Özellik

Azımsama

Küçümseme

Odak

Miktar, performans, yeterlilik

Değer, kıymet, önem

Ton

Yeterli bulmama

Değersiz görme, alay

Kullanım Alanı

Emek, ücret, performans

Kişi, başarı, davranış

Anahtar Kelimeler

Az, yeterli değil, kifayetsiz

Değersiz, basit, önemsiz, küçük

Örnek

"Bu maaş bana az geliyor"

"Onun işi çocuk oyuncağı"

Önemli Not: Azımsama nicelik (miktar) ile ilgiliyken, küçümseme nitelik (değer) ile ilgilidir. Azımsamada bir şey "yeterince fazla değil" iken, küçümsemede "değersiz" görülür.

Sitem Cümlesi Nedir?

Sitem cümlesi, kırgınlık ve hafif yakınma içeren ifadelerdir. Sitem, bir kişinin hayal kırıklığını, üzüntüsünü veya beklentisinin karşılanmadığını yumuşak bir üslupla dile getirmesidir. Sitem cümleleri genellikle "keşke", "hiç", "neden" gibi kelimelerle kurulur ve duygusal bir ton taşır. Sitemin önyargı ve yakınma gibi yakın kavramlarla farkını önyargı, yakınma ve sitem cümleleri yazımızda daha ayrıntılı bulabilirsin.

Sitem Cümlesi Örnekleri

İşte TYT'de karşılaşabileceğiniz sitem cümlesi örnekleri:

  1. "Keşke bir kere de beni aramayı düşünseydin."
  2. "Onca emek verdim ama hiç değer görmedim."
  3. "Sana bu kadar güvendikten sonra böyle yapman beni çok üzdü."
  4. "Senin için çok şey yaptım ama sen hiç yanımda olmadın."
  5. "Neden hep beni son sıraya bırakıyorsun?"
  6. "Yıllardır dostuz ama zor günümde yanımda değildin."
  7. "Her zaman seni dinledim, peki sen beni hiç dinledin mi?"
  8. "Seninle ne kadar paylaşsam da sen hep mesafelisin."
  9. "Doğum günümü bile unutman gerçekten çok kırıcı oldu."
  10. "Bunca fedakârlıktan sonra böyle davranman beklentimin ötesindeydi."
  11. "Senden daha fazla ilgi beklerdim açıkçası."
  12. "Hiç mi yanımda olmayı düşünmedin?"
  13. "Seninle olan anılarımız sadece benim için mi önemliydi?"
  14. "Başkaları için hep zamanın var ama benim için asla yok."
  15. "Sana açtığım gönlümü hiç önemsedin mi?"

Cümlede Anlamda Azımsama, Küçümseme, Sitem Nasıl Ayırt Edilir?

TYT sorularında bu üç kavramı ayırt etmek için şu ipuçlarını kullanabilirsiniz:

Azımsama Ne Demek? Azımsamak, Küçümseme ve Sitem Cümleleri

Azımsama → Miktar/Performans Az Bulunur

  • "Yeterli değil", "az", "eksik" gibi ifadeler arayın
  • Ölçülebilir şeyler söz konusudur (para, zaman, çaba)
  • Örnek: "İki saatlik çalışmayla bu sınavı kazanamazsın." → Çalışma süresi yetersiz bulunuyor.

Küçümseme → Değer Alçaltılır

  • "Önemsiz", "basit", "herkes yapar" gibi ifadeler arayın
  • Kişi veya başarı değersizleştirilir
  • Örnek: "Senin yaptığın iş çocuk oyuncağı." → İş değersizleştiriliyor.

Sitem → Kırgınlık + Hafif Eleştiri

  • "Keşke", "neden", "hiç" gibi kelimeler arayın
  • Duygusal bir ton vardır
  • Örnek: "Keşke bir kere de beni düşünseydin." → Kırgınlık ve hayal kırıklığı var.

Üçlü Karşılaştırma

  • Azımsama: "Bu kadar az çalışmayla başarılı olamazsın." (miktar yetersiz)
  • Küçümseme: "Senin çalışman çalışma sayılmaz bile." (değersizleştirme)
  • Sitem: "Bunca çalıştım ama sen hiç yanımda olmadın." (kırgınlık)

Azımsama, Küçümseme ve Sitem Karşılaştırma Tablosu

Üç kavramı aynı tabloda görünce fark daha kolay akılda kalır. Her satır kavramın odağını, tipik cümlesini ve ayırt edici ipucunu gösterir.

KavramOdak NoktasıÖrnek CümleAyırt Edici İpucu
Azımsama

Miktar, süre, emek yetersizliği

"Bu kadar az para yetmez."

Ölçülebilir bir şey az bulunuyor

Küçümseme

Değer, kıymet düşürülmesi

"Bu iş çocuk oyuncağı."

Kişi ya da başarı değersiz görülüyor

Sitem

Kırgınlık, karşılanmamış beklenti

"Keşke beni bir arasaydın."

Duygusal, hafif gücenmiş bir ton var

Günlük hayattan: Harçlığın için "Bu parayla hafta çıkmaz" dersen azımsamış olursun. Arkadaşının çizimine "Bunu herkes çizer" dersen küçümsemiş olursun. Seni maça çağırmayan arkadaşına "Bir haber verseydin bari" dersen sitem etmiş olursun.

Çözümlü Örnek: Azımsama mı, Küçümseme mi?

Aşağıdaki soruyu adım adım çözelim: "Üç saatlik bir hazırlıkla bu yarışmayı kazanabileceğini mi düşünüyorsun?" cümlesinde hangi anlam vardır?

1. Adım: Cümlede ölçülebilir bir şey var mı diye bak. Burada "üç saat" bir süre, yani ölçülebilir bir miktardır.

2. Adım: Bu miktar yeterli mi, yetersiz mi bulunuyor diye sor. Cümle "bu kadar az zamanla kazanamazsın" demek istiyor, yani süre yetersiz görülüyor.

3. Adım: Değer düşürülmesi var mı diye kontrol et. Kişinin kendisi ya da yarışma küçümsenmiyor, sadece ayrılan zaman az bulunuyor.

Sonuç: Cümlede değer değil miktar sorgulandığı için bu bir azımsama örneğidir, küçümseme değildir.

Kural: Cümlede sayılabilen ya da ölçülebilen bir şey az bulunuyorsa azımsama vardır. Çünkü azımsama bir şeyin değerini değil, yetip yetmediğini sorgular.

Dikkat: Öğrenciler azımsama ile küçümsemeyi çok karıştırır, çünkü ikisi de bir şeyi "az" ya da "yetersiz" görme hissi taşır. Ayrımı yapmak için kendine şunu sor: cümle bir miktarı mı sorguluyor, yoksa bir değeri mi düşürüyor?

Mini TYT Tarzı Sorular

Soru 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde azımsama vardır?

A) Onun yaptığı resim gerçek sanat eseri sayılmaz.
B) İki gün çalışarak bu projeyi bitiremezsin.
C) Keşke bir kere de beni ziyarete gelseydin.
D) Senin gibi biri bu işi yapamaz.

Cevap: B (İki gün yetersiz bulunuyor - azımsama)

Soru 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde küçümseme vardır?

A) Bu maaşla geçinmem imkânsız.
B) Onun kazandığı para bizim için hiçbir şey.
C) Daha fazla çalışman gerekiyor.
D) Neden hiç beni aramadın?

Cevap: B (Para değersizleştiriliyor - küçümseme)

Soru 3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem vardır?

A) Bu kadar küçük bir bütçeyle etkinlik düzenlenemez.
B) Senin fikrin kimseyi ilgilendirmez.
C) Bunca yıldır arkadaşız ama sen hep mesafelisin.
D) İki sayfa ödev yeterli değil.

Cevap: C (Kırgınlık ve yakınma var - sitem)

Soru 4

"Sadece beş dakika konuşarak bir sorunu çözemeyiz, daha fazla zaman ayırmalıyız."

Bu cümlede hangi anlam vardır?

A) Küçümseme
B) Azımsama
C) Sitem
D) Eleştiri

Cevap: B (Beş dakika yetersiz görülüyor - azımsama)

Soru 5

"Senin yazdığın şiir gerçek şiir sayılmaz, çok basit."

Bu cümlede hangi anlam vardır?

A) Azımsama
B) Sitem
C) Küçümseme
D) Abartma

Cevap: C (Şiir değersizleştiriliyor - küçümseme)

Soru 6

"Yıllardır seninle dostuz ama zor zamanlarımda hiç yanımda olmadın, bu beni çok üzdü."

Bu cümlede hangi anlam vardır?

A) Küçümseme
B) Azımsama
C) Pekiştirme
D) Sitem

Cevap: D (Kırgınlık ve hayal kırıklığı var - sitem)

Azımsama, Küçümseme, Sitem Hızlı Özet

  • Azımsama, bir miktarı veya performansı yetersiz bulmaktır.
  • Azımsamak bu durumu ifade eden fiil, azımsama ise isim hâlidir.
  • Küçümseme, miktar değil değer düşürmedir; kişi veya başarı hafife alınır.
  • Sitem, karşılanmamış bir beklentinin yarattığı kırgınlığı yumuşak bir dille anlatır.
  • "Az, yetersiz, eksik" geçen cümlede azımsama; "değersiz, basit, önemsiz" geçende küçümseme aranır.
  • "Keşke, neden, hiç" geçen ve kırgınlık taşıyan cümlede sitem vardır.
  • Sınavda kendine sor: cümle bir miktarı mı sorguluyor, bir değeri mi düşürüyor, yoksa bir beklentinin karşılanmamasından mı bahsediyor?

Sonuç

Azımsama ne demek sorusuna cevap ararken, küçümseme ve sitem kavramlarını da öğrenmiş olduk. TYT Türkçe sınavında bu üç kavramı ayırt edebilmek için:

  • Azımsama → Miktar/performans yetersiz
  • Küçümseme → Değer düşürme
  • Sitem → Kırgınlık ve yakınma

Yukarıdaki örnekleri ve tabloyu iyi çalışırsanız, sınavda bu sorulardan tam puan alabilirsiniz. Bol bol pratik yapın ve farklı cümleler üzerinde hangi anlamın olduğunu tespit etmeye çalışın. Başarılar!

Sıkça Sorulan Sorular

Azımsama ne demek kısa?

Azımsama, bir şeyi olduğundan daha az, yetersiz veya kifayetsiz görme anlamına gelir. Bir şeyin miktarı, emeği veya süresi yeterli bulunmaz. Örneğin birisi aldığı maaşı az buluyorsa ya da bir çalışmayı kısa görüyorsa bu durum azımsamadır. TYT Türkçe'de cümlede anlam konusunda sık çıkan bir kavramdır.

Azımsamak ne demek?

Azımsamak, bir şeyin miktar, değer veya önem bakımından yeterli olmadığını düşünmek demektir. Azımsama bu fiilin isim hâlidir. Günlük hayatta emek, para, zaman veya performansla ilgili cümlelerde sık kullanılır. Örneğin 'Bu maaş bana yetmez' cümlesinde kişi aldığı ücreti azımsar, yani yeterli bulmaz.

Azımsama cümlesi nasıl anlaşılır?

Cümlede 'az', 'yeterli değil', 'kifayetsiz', 'eksik' gibi ifadeler varsa ve bir miktar yetersiz bulunuyorsa azımsama vardır. Genellikle para, zaman, emek veya performans gibi ölçülebilir bir şeyle ilgilidir. Değer düşürme yoksa, sadece miktar az görülüyorsa cümlede azımsama anlamı aranır. Örneğin 'İki sayfa ödev yeterli değil' cümlesi böyledir.

Küçümseme ne demek?

Küçümseme, bir kişiyi, nesneyi, başarıyı veya durumu değersiz gösterme, hor görme anlamına gelir. Azımsamadan farklı olarak burada miktar değil değer düşürülür. Küçümseme cümleleri genellikle alay, hor görme ya da küçük görme içerir. Örneğin 'Bu basit bir iş, herkes yapabilir' cümlesi küçümsemedir.

Azımsama ve küçümseme arasındaki fark nedir?

Azımsama miktar veya performansı yetersiz bulma, küçümseme ise değer düşürmedir. Azımsamada 'yeterince yok' anlamı vardır, küçümsemede ise 'değersiz' anlamı vardır. Azımsama ölçülebilir şeylerle (para, zaman, emek) ilgilidir; küçümseme ise kişi, başarı veya davranışın kıymetini düşürür. Kısacası biri niceliğe, öbürü niteliğe bakar; soruda önce bunu ayırt et.

Sitem cümlesi ne demek, örnek verir misin?

Sitem, kırgınlık ve hafif yakınma içeren cümlelerdir. Bir kişinin hayal kırıklığını veya beklentisinin karşılanmadığını yumuşak bir üslupla dile getirmesidir. Genellikle 'keşke', 'hiç', 'neden' gibi kelimelerle kurulur. Örnek: 'Keşke bir kere de beni düşünseydin' cümlesi sitem içerir, çünkü karşılanmamış bir beklenti ve kırgınlık anlatır.

TYT'de azımsama nasıl soruluyor?

TYT'de genellikle cümlelerde anlam konusunda 'aşağıdaki cümlelerin hangisinde azımsama vardır?' şeklinde sorulur. Miktar veya performansın yetersiz bulunduğu cümleyi işaretlemen gerekir. Soruda değer düşürme değil, ölçülebilir bir şeyin az bulunması aranır; bu ayrımı yapmak doğru şıkkı bulmanı sağlar. Şıkları okurken her cümlede neyin az bulunduğunu kendine sor.

Azımsama ve eleştiri aynı şey mi?

Hayır. Azımsama bir şeyi yetersiz bulmadır, eleştiri ise bir durum veya davranışın olumsuz yönlerini belirtmedir. Her azımsama eleştiri içermez; biri miktarla, diğeri değerlendirmeyle ilgilidir. Eleştiride kusur ya da eksik yön söylenir, azımsamada ise yalnızca miktar, süre ya da emek az bulunur. Soruda önce bunu ayırt et.

Aynı Kategoriden