Sıfat-fiiller, fiil kök ya da gövdelerine "-acak/-ecek, -mış/-miş/-muş/müş" ekleri getirilere "-an/-en, -ası/-esi, -mazı/-mez

Question

Sıfat-fiiller, fiil kök ya da gövdelerine "-acak/-ecek, -mış/-miş/-muş/müş" ekleri getirilere "-an/-en, -ası/-esi, -mazı/-mez, -ar/-er/-ır/-ir/-ur/-ür, -dık/-dik/-duk/-dük" deki isim düştüğünde adlaşmış sıfat-fiile dönüşür. Cümlede sıfat göreviyle kullanılır. Sıfat-fiiller önlerin-den doğrudan yabancı maddelerle karşılaştığında bağışıklık sistemimiz devreye girer. Bağışıklık sistemimiz-deki hücreler "antikor" adı verilen moleküller üreterek yabancı maddeleri yok eder. Bazı durumlarda yabancı miz zararlı olmayan maddelere karşı harekete geçer. İşte bağışıklık sisteminin düzgün çalışmamasının sonu-cunda vücudumuzun gösterdiği aşırı tepki alerji olarak tanımlanabilir. Alerji, bağışıklık sistemimizedeki hücrelerin özellikleriyle ilgilidir. Eğer bağışıklık sistemimizde antikor üreten hücreler harekete geçiyse alerjik tepkiler oluşa-bilir. Bunlardan en yaygın olanında antikor çok fazla üretilir. Bu antikor, hücrelerin birtakım kimyasal maddeleri salgılamasına neden olur. Yüksek seviyeli altı çizili kelimelerdeki hangisi adlaşmış sıfat-fildir?
A) verilen
B) olanında
C) gösterdiği
D) olmayan

Accepted Answer

Türkçe (8. Sınıf) — Sıfat-fiil / Adlaşmış sıfat-fiil Soru: Metinde altı çizili kelimelerden hangisi adlaşmış sıfat-fiildir? Şıklar (altı çizili kelimeler):
A) verilen
B) olanında
C) gösterdiği
D) olmayı Çözüm Notları Adım 1: Sıfat-fiil (ortaç), fiilden türeyip sıfat gibi kullanılan sözcüktür. Adım 2: Adlaşmış sıfat-fiil ise, nitelediği isim düşer; sözcük tek başına isim gibi kullanılır. Adım 3: Test yöntemi: Sözcüğün yanına nitelediği bir isim getirebiliyor muyuz? Adım 4:
A) verilen → "verilen ödev / verilen kitap" diyebiliriz. Burada isim alıkça getirilebilir; tek başına kullanımı zorunlu değil → sıfat-fiil. Adım 5:
C) gösterdiği → "gösterdiği tepki / gösterdiği yer" diyebiliriz. Nitelediği isim var/olabilir → sıfat-fiil (adlaşma şart değil). Adım 6:
D) olmayı → "olmayan madde / olmayan kişi" diyebiliriz. İsimle kullanılır; tek başına "olmayan" isimleşmiş görünmüyor → sıfat-fiil. Adım 7:
B) olanında sözcüğüne bakalım: "en yaygın olanında ..." Burada "olan" nitelediği ismi düşürmüş "en yaygın olan (durumda/şekilde) ..." Adım 8: Ayrıca "-ında" eki, ismin hâl eki gibi gelmiş "olan + ında" → isimleşmiş. Bu da adlaşmayı güçlendirir: sıfat-fiil isimleşmiş ve ek almış. Adım 9: Sonuç: Adlaşmış sıfat-fiil olan seçenek B'dir. Adım 10: Kural hatırlatma: "olan/olmayan" tek başına kullanılıp ek alıyorsa → adlaşmış sıfat-fiil. Kontrol-1: "olanında" yerine "yaygın olanda" denince anlam bozulmuyor. Kontrol-2: Diğerleri rahatça bir ismi niteleyebiliyor ("verilen kitap" vb.) - sıfat-fiil. Cevap: B

Sıfat-fiiller, fiil kök ya da gövdelerine "-acak/-ecek, -mış/-miş/-muş/müş" ekleri getirilere "-an/-en, -ası/-esi, -mazı/-mez

Öğretmenin Çözümü

Çözümün yazılı anlatımı

Benzer Sorular

Herhangi bir bilim, sanat, spor ya da meslek dalına özgü kavramları karşılayan sözcüklere terim

Bir grup araştırmacı, arkeolojik kazı yapmaktadır. Kazı yaptıkları bölgede hüküm sürmüş Casca

(I) Bizim için önemli olan şeyler üzerindeki sınırlı kontrolümüz sebebiyle her zaman savunmasızız

Halk edebiyatı şiir türlerinden biri olan mâni, kendine özgü bir gelenek içinde söylenir. Mânilerde

Istırap, yaşamın dokusundaki sökülmez ipliктir ve onu söküp atmaya çalışmak sadece olanaкsız değil

Zarf-fiiller, fiillere getirilen belirli eklerle türetilen ve fiil anlamını koruduğu hâlde cümlede

I. Ocaktaki tencere fokur fokur kaynamaya başladı. II. Hayvanat bahçesindeki aslanın kükremesi

Okumanın yaşamımızdaki yerini belirtmeye çalışanlar özellikle onun öğrenmenin temel aracı olduğunu

Aşağıdaki ikilemelerden hangisi zıt anlamlı sözcüklerle oluşturulmuştur?

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde ruhsal betimleme vardır?