Fizik derslerinde basınç konusu, hem günlük hayatımızda sürekli karşılaştığımız hem de TYT sınavında sıkça çıkan önemli bir konudur. Basınç formülleri, katı, sıvı ve gaz hallerinde farklı şekillerde uygulanır ve her birinin kendine özgü özellikleri vardır. Bu yazıda, basıncın formülünü, katı basınç kuvveti formülünü, sıvı basıncı formülünü ve gazlarda basınç formülünü detaylı örneklerle öğreneceksiniz. TYT Fizik'te basınç konusunda başarılı olmak için ihtiyacınız olan tüm bilgiler bu rehberde!
Basınç ilk kez 8. sınıf Fen Bilimleri dersinde, "Basınç" ünitesinde karşına çıkar. Okulda genellikle 10. haftada (23-27 Kasım) işlenir. 9. sınıfta ise Fizik dersinin "Akışkanlar" ünitesinde yeniden ele alınır: genel basınç 17. haftada (11-15 Ocak), sıvılarda basınç 19. haftada (8-12 Şubat) işlenir. Bu yazıdaki örnekleri "8. sınıf düzeyi" ve "9. sınıf düzeyi" diye ayırdık; kendi sınıfına uygun olanlardan başlayabilirsin.
Bu yazının karşıladığı kazanımlar:
Basınç, bir yüzeye dik olarak uygulanan kuvvetin, birim yüzeye düşen miktarıdır. Başka bir deyişle, belirli bir alana ne kadar kuvvet uygulandığını gösteren fiziksel bir büyüklüktür.
Basıncın SI birim sistemindeki birimi Pascal (Pa) olup, 1 Pascal = 1 Newton / metrekare (N/m²) şeklinde tanımlanır. Günlük hayatta atmosfer (atm), bar, mmHg gibi birimler de kullanılır.
Basınç kavramı üç farklı madde halinde farklı şekillerde kendini gösterir:
Basıncın temel formülü oldukça basittir:

Burada:
Bu formül bize şunu söyler: Sabit bir kuvvet için yüzey alanı küçüldükçe basınç artar, yüzey alanı büyüdükçe basınç azalır. Bu ters orantı ilişkisi, basıncı anlamamızda kritik bir rol oynar.
Örnek: 100 N kuvvet, 0,5 m² alana etki ediyorsa basınç ne kadardır?
P = F / A = 100 N / 0,5 m² = 200 Pa
Katılarda basınç, cismin ağırlığının yere temas eden yüzey alanına bölünmesiyle bulunur. Katı basıncı, doğrudan temel basınç formülünden türetilir:

Burada:
Katı basıncında en önemli nokta, temas yüzey alanı ile basınç arasındaki ters orantı ilişkisidir:
Günlük Hayat Örneği: Sivri topuklu ayakkabı giyen bir kişi ile spor ayakkabı giyen bir kişiyi düşünelim. Her ikisinin de ağırlığı 600 N olsun. Sivri topukta temas alanı çok küçükken (örneğin 1 cm²), spor ayakkabıda temas alanı çok daha büyüktür (örneğin 100 cm²). Bu nedenle sivri topuk yere çok daha fazla basınç uygular ve yumuşak zeminlere batabilir.

Birçok kaynakta eksik kalan ancak TYT sorularında sıkça kullanılan bir formül, katı basınç kuvveti formülüdür: F = P × A
Bu formül, basınç formülünün yeniden düzenlenmiş halidir ve bize basınç ile yüzey alanı bilindiğinde uygulanan kuvveti hesaplama imkanı verir.
Örnek: Bir masa, yere 500 Pa basınç uyguluyor. Masanın bir ayağının taban alanı 0,01 m² ise, bu ayağın yere uyguladığı kuvvet nedir?
F = P × A = 500 Pa × 0,01 m² = 5 N
Eğer masanın 4 ayağı varsa, toplam kuvvet: 4 × 5 = 20 N olur.
Bu formül özellikle ters çözüm gerektiren sorularda çok kullanışlıdır ve rakip içeriklerde genellikle göz ardı edilir.
Katı basıncının neye bağlı olduğunu kendin de deneyerek bulabilirsin. Bir kaba un ya da ince kum doldur ve yüzeyini düzle. Üzerine bir tuğlayı önce geniş yüzüyle, sonra dar yüzüyle bırak. Dar yüzün una daha derin battığını görürsün.
Şimdi aynı yüze ikinci bir tuğla ekle. Bu kez alan aynı kalır ama ağırlık iki katına çıkar. İz yine derinleşir. Böylece iki değişkeni ayrı ayrı test etmiş olursun: temas alanı ve ağırlık.
Dikkat: Bir deneyde aynı anda yalnız bir değişkeni değiştir. Alanı değiştirirken ağırlığı, ağırlığı değiştirirken alanı sabit tut. Yoksa batmanın hangi nedenle arttığını söyleyemezsin.
8. sınıf düzeyi örnek: Ağırlığı 40 N olan bir kutu kuma önce 0,08 m²'lik yüzüyle, sonra 0,02 m²'lik yüzüyle konuyor. Hangi durumda kutu daha çok batar?
Çözüm: Geniş yüzde P = 40 N / 0,08 m² = 500 Pa olur. Dar yüzde P = 40 N / 0,02 m² = 2000 Pa olur. Alan 4 kat küçüldüğü için basınç 4 kat artar. Kutu dar yüzü üzerindeyken daha çok batar.

Sıvı basıncı, katı basıncından farklı bir mantıkla çalışır. Sıvılar akışkan olduğu için şekillerini alana göre değiştirirler ve basıncı her yöne eşit şekilde iletirler.
Sıvı basıncı formülü:P_sıvı = h × d × g
Burada:
Önemli Not: Sıvı basıncı, kabın taban alanından bağımsızdır! Dar bir tüpte veya geniş bir tankta, aynı derinlikteki sıvı basıncı eşittir.
Örnek: Bir havuzun 2 metre derinliğinde suyun basıncı nedir? (Suyun yoğunluğu: 1000 kg/m³)
P = h × d × g = 2 m × 1000 kg/m³ × 10 m/s² = 20.000 Pa = 20 kPa
Sıvı basıncında önce tahmin et, sonra test et. Tahminin şu olabilir: "Derinlik arttıkça basınç artar." Bunu evde bir pet şişeyle test edebilirsin. Şişenin yan yüzüne farklı yüksekliklerde üç delik aç ve şişeyi suyla doldur.
En alttaki delikten çıkan su en uzağa fışkırır. Çünkü o deliğin üstünde en yüksek su sütunu vardır. Yoğunluğun etkisini görmek için aynı derinlikte suyla tuzlu suyu karşılaştırabilirsin. Okul laboratuvarında bunun için U borulu bir basınç ölçer kullanılır.
Hatırlatma: Kabın şeklini değiştirmek sonucu değiştirmez. Farklı şekilli kaplara aynı yükseklikte su koyarsan, tabanlardaki basınç aynı çıkar.
8. sınıf düzeyi örnek: K noktası suyun 10 cm, L noktası suyun 30 cm derinliğindedir. M noktası ise yoğunluğu 1200 kg/m³ olan tuzlu suyun 30 cm derinliğindedir. Bu noktalardaki sıvı basınçlarını sırala. (d_su = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)
Çözüm: K için P = 0,1 × 1000 × 10 = 1000 Pa bulunur. L için P = 0,3 × 1000 × 10 = 3000 Pa bulunur. M için P = 0,3 × 1200 × 10 = 3600 Pa bulunur. Sıralama M > L > K olur. K ile L derinliğin, L ile M yoğunluğun etkisini gösterir.
Açık kaplarda (deniz, havuz gibi) toplam basınç hesaplanırken, atmosfer basıncı da eklenir: P_toplam = P_atmosfer + P_sıvı = P_atmosfer + h × d × g
Atmosfer basıncı deniz seviyesinde yaklaşık 101.325 Pa (≈ 1 atm) değerindedir.
9. sınıfta formülü kullanmak tek başına yetmez. Verilen bir durumdan sonuç çıkarman beklenir. Yani "Hangi nicelik değişti, basınç neden değişti?" sorusuna cevap vermelisin. Aşağıdaki örnekler bu bakışı kazanman için.
Çıkarım yaparken önce sabit kalan niceliği bul. Yatay zemindeki bir katıda basınç kuvveti cismin ağırlığına eşittir. Cismi hangi yüzünün üstüne koyarsan koy, ağırlık değişmez. Değişen yalnız temas alanıdır.
Mantık: F = P × A sabitse, P ile A ters orantılıdır. Alan kaç kat küçülürse basınç o kadar kat artar.
9. sınıf düzeyi örnek: Kenarları 20 cm, 10 cm ve 5 cm olan 3 kg kütleli homojen bir prizma üç farklı yüzü üzerine konuyor. Her durumda zemine yaptığı basıncı bul ve bir çıkarım yap. (g = 10 m/s²)
Çözüm: Ağırlık G = 3 × 10 = 30 N olur. 20 cm × 10 cm'lik yüzde A = 0,02 m² ve P = 30 / 0,02 = 1500 Pa bulunur. 20 cm × 5 cm'lik yüzde A = 0,01 m² ve P = 30 / 0,01 = 3000 Pa bulunur. 10 cm × 5 cm'lik yüzde A = 0,005 m² ve P = 30 / 0,005 = 6000 Pa bulunur.
Çıkarım: Üç durumda da P × A = 30 N çıkar, yani basınç kuvveti değişmez. En büyük alan en küçük alanın 4 katıdır. Bu yüzden en büyük basınç (6000 Pa) en küçük basıncın (1500 Pa) 4 katıdır.
Durgun bir sıvıda basınç, bir noktanın üstündeki sıvı sütununun ağırlığından gelir. Kapta birbirine karışmayan iki sıvı varsa her katmanın basıncını ayrı bul, sonra topla. Tabana etki eden basınç kuvvetini ise F = P × A ile hesaplarsın.
9. sınıf düzeyi örnek: Taban alanı 0,05 m² olan dik kenarlı bir kapta 30 cm su (1000 kg/m³) ve suyun üstünde 20 cm yağ (800 kg/m³) var. Kabın tabanındaki sıvı basıncını ve basınç kuvvetini bul. (g = 10 m/s²)
Çözüm: Yağ katmanının basıncı 0,2 × 800 × 10 = 1600 Pa olur. Su katmanının basıncı 0,3 × 1000 × 10 = 3000 Pa olur. Tabandaki toplam sıvı basıncı 1600 + 3000 = 4600 Pa bulunur. Basınç kuvveti F = 4600 × 0,05 = 230 N olur.
Hatırlatma: Kabın kenarları dik olduğu için bu kuvvet sıvıların ağırlığına eşittir. Yağ 8 kg (80 N), su 15 kg (150 N) gelir; toplam 230 N eder. Kenarları eğik kaplarda bu eşitlik bozulur.
Çevrene "Bu neden böyle yapılmış?" diye bakınca sıvı basıncını her yerde görürsün. Su depoları ve su kuleleri yüksek yerlere kurulur. Hastanede serum şişesi hastanın kolundan yukarıya asılır. Baraj duvarları tabana doğru kalınlaşır. Dalgıçlar derine indikçe kulaklarında daha fazla baskı hisseder.
Günlük hayattan: Yüksek binaların üst katlarında suyun zayıf aktığını fark etmiş olabilirsin. Musluk depoya yaklaştıkça aradaki yükseklik farkı azalır, basınç da düşer. Bu yüzden bu binalarda su pompası (hidrofor) kullanılır.
9. sınıf düzeyi örnek: Bir mahallenin su deposundaki su yüzeyi, zemin kattaki musluktan 25 m yukarıdadır. Aynı hattaki 5. kat musluğu ise zeminden 15 m yukarıdadır. İki musluktaki sıvı basıncını karşılaştır. (d_su = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)
Çözüm: Zemin katta h = 25 m olduğu için P = 25 × 1000 × 10 = 250.000 Pa (250 kPa) bulunur. 5. katta h = 25 − 15 = 10 m olur ve P = 10 × 1000 × 10 = 100.000 Pa (100 kPa) bulunur. Zemin kattaki basınç 5. kattakinin 2,5 katıdır. Bu yüzden depolar, suyu dağıttıkları yerlerden yüksekte kurulur.
Gaz basıncı, gaz moleküllerinin kap çeperlerine yaptığı çarpmaların sonucudur. Gazlarda basınç, sıcaklık, hacim ve mol sayısı gibi değişkenlere bağlıdır.

Sabit sıcaklıkta, bir gazın basıncı ile hacmi ters orantılıdır:
P × V = sabit veya P₁ × V₁ = P₂ × V₂
Hacim azalırsa basınç artar, hacim artarsa basınç azalır.
Örnek: 2 litre hacimde 3 atm basınçtaki bir gaz, 6 litreye genişletilirse yeni basınç nedir?
P₁ × V₁ = P₂ × V₂ 3 atm × 2 L = P₂ × 6 L P₂ = 1 atm

Sabit basınçta, bir gazın hacmi ile mutlak sıcaklığı doğru orantılıdır:
V / T = sabit veya V₁ / T₁ = V₂ / T₂
(T mutlak sıcaklıktır, Kelvin cinsinden)

Tüm gaz yasalarını birleştiren genel formül: P × V = n × R × T
Burada:
Değişken durumlarda: (P₁ × V₁) / T₁ = (P₂ × V₂) / T₂
Bu formül, gaz basıncının sıcaklık, hacim ve mol sayısı değişimlerine bağlı olarak nasıl değiştiğini hesaplamak için kullanılır.
Basınç, kuvvet ve alan arasındaki ilişkiyi anlamak için birkaç pratik örnek yapalım:
Örnek 1 - Kar Ayakkabıları: Bir dağcı 80 kg kütleli ve normal ayakkabılarının taban alanı 200 cm². Kar ayakkabıları ile taban alanı 1000 cm²'ye çıkıyor.
Normal ayakkabıyla basınç: P = (80 kg × 10 m/s²) / 0,02 m² = 40.000 Pa
Kar ayakkabısıyla basınç: P = (80 kg × 10 m/s²) / 0,1 m² = 8.000 Pa
Geniş taban sayesinde basınç 5 kat azalır ve dağcı kara batmaz.
Örnek 2 - Baraj Duvarları: Baraj duvarları neden alta doğru kalınlaşır? Çünkü sıvı basıncı derinlikle artar (P = h × d × g). En alttaki su, en fazla basıncı uygular, dolayısıyla duvar daha kalın yapılmalıdır.
Örnek 3 - Enjektör İğnesi: Şırınga iğnesinin sivri ucu sayesinde çok küçük bir alana kuvvet uygulanır. Bu da yüksek basınç oluşturarak ilacın deriye kolayca girmesini sağlar.

Basınç konusunu pekiştirmek için günlük hayattan karşılaştığımız örneklere bakalım:
Mühendisler katı, sıvı ve gaz basıncının özelliklerini bilerek araç ve makine tasarlar. Katı basıncında iş makinelerinin paletleri, ağır aracın ağırlığını geniş alana yayar. Sıvılarda hidrolik fren ve hidrolik kriko, sıvının basıncı her yöne iletmesinden yararlanır. Gazlarda düdüklü tencere, basınç artınca suyun daha yüksek sıcaklıkta kaynamasını sağlar.
Kural: Kapalı bir kaptaki sıvıya uygulanan basınç, sıvının her noktasına aynen iletilir. Bu yüzden hidrolik sistemde küçük pistona uygulanan küçük kuvvet, büyük pistonda büyük bir kuvvete dönüşür.
8. sınıf düzeyi örnek: Bir hidrolik kaldıracın küçük pistonunun alanı 5 cm², büyük pistonunun alanı 100 cm²'dir. Küçük pistona 30 N kuvvet uygulanırsa büyük piston kaç N kuvvet uygular?
Çözüm: Küçük pistondaki basınç 30 N / 5 cm² = 6 N/cm² olur. Bu basınç büyük pistona aynen iletilir. Büyük pistondaki kuvvet 6 N/cm² × 100 cm² = 600 N bulunur. Alan 20 kat büyük olduğu için kuvvet de 20 kat büyür.
✓ Basınç = Kuvvet / Alan (ters orantı) ✓ Katı basıncı: Temas alanı azalırsa basınç artar ✓ Sıvı basıncı: Derinlik ve yoğunlukla artar, kap şekline bağlı değil ✓ Gaz basıncı: Hacim azalırsa artar, sıcaklık artarsa artar ✓ Atmosfer basıncı: ≈ 101.325 Pa = 1 atm ✓ Su yoğunluğu: 1000 kg/m³ = 1 g/cm³ ✓ Yerçekimi ivmesi: g ≈ 10 m/s²

❌ Sıvı basıncında kabın alanını formüle dahil etmek ❌ Gaz basıncı hesaplarında °C yerine Kelvin kullanmamak ❌ Katı basıncında sadece bir ayağın kuvvetini hesaba katmak (çok ayaklı cisimlerde) ❌ Toplam basınçta atmosfer basıncını unutmak
Soru 1: 500 N kuvvet, 2 m² yüzey alanına dik olarak etki ediyor. Oluşan basınç kaç Pascal'dır?
Çözüm: P = F / A = 500 N / 2 m² = 250 Pa
Soru 2: Bir havuzda 3 metre derinlikte suyun oluşturduğu basınç kaç Pascal'dır? (d_su = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)
Çözüm: P = h × d × g = 3 m × 1000 kg/m³ × 10 m/s² = 30.000 Pa = 30 kPa
Soru 3: 60 kg kütleli bir kişi, her biri 150 cm² taban alanına sahip ayakkabılarla yere basıyor. Yere uyguladığı basınç kaç Pa'dır? (g = 10 m/s²)
Çözüm: Toplam taban alanı: 2 × 150 cm² = 300 cm² = 0,03 m² F = m × g = 60 kg × 10 m/s² = 600 N P = F / A = 600 N / 0,03 m² = 20.000 Pa = 20 kPa
Soru 4: 4 atm basınçta ve 6 litre hacimde bulunan bir gaz, sabit sıcaklıkta 3 litreye sıkıştırılıyor. Yeni basınç kaç atm olur?
Çözüm: Boyle Yasası: P₁ × V₁ = P₂ × V₂ 4 atm × 6 L = P₂ × 3 L P₂ = 24 / 3 = 8 atm
Soru 5: U şeklindeki bir borunun bir koluna su (d=1 g/cm³), diğer koluna yağ (d=0,8 g/cm³) konuluyor. Su kolunda su yüksekliği 20 cm ise, yağ kolunda yağ yüksekliği kaç cm olur?
Çözüm: Aynı seviyedeki basınçlar eşittir: h_su × d_su × g = h_yağ × d_yağ × g 20 cm × 1 g/cm³ = h_yağ × 0,8 g/cm³ h_yağ = 20 / 0,8 = 25 cm
Soru 6: 200 Pa basınç uygulayan 0,5 m² alan bir yüzeyin uyguladığı kuvvet kaç Newton'dur?
Çözüm: F = P × A = 200 Pa × 0,5 m² = 100 N
Soru 7: 27°C'de 2 atm basınçta ve 10 litre hacimde bulunan bir gaz, 127°C'ye ısıtılıp 5 litreye sıkıştırılıyor. Gazın son basıncı kaç atm olur?
Çözüm: T₁ = 27 + 273 = 300 K T₂ = 127 + 273 = 400 K (P₁ × V₁) / T₁ = (P₂ × V₂) / T₂ (2 atm × 10 L) / 300 K = (P₂ × 5 L) / 400 K 20 / 300 = (P₂ × 5) / 400 P₂ = (20 × 400) / (300 × 5) = 8000 / 1500 = 5,33 atm
Soru 8:Dikdörtgenler prizması şeklindeki homojen bir cisim, önce geniş yüzü ile sonra dar yüzü ile yere konuluyor. Geniş yüzdeki basınç 400 Pa ise dar yüzdeki basınç 1600 Pa oluyor. Geniş yüzün alanı dar yüzün alanının kaç katıdır?
Çözüm: Aynı cisim olduğu için kuvvet (ağırlık) sabittir: F = P₁ × A₁ = P₂ × A₂ 400 Pa × A₁ = 1600 Pa × A₂ A₁ / A₂ = 1600 / 400 = 4 Geniş yüz, dar yüzün 4 katıdır.
Soru 9: Yoğunluğu 800 kg/m³ olan bir sıvının içinde, tabanı sıvı yüzeyinden 40 cm aşağıda olan bir cisim var. Cismin tabanındaki sıvı basıncı kaç Pa'dır? (g = 10 m/s²)
Çözüm: h = 40 cm = 0,4 m P = h × d × g = 0,4 m × 800 kg/m³ × 10 m/s² = 3200 Pa = 3,2 kPa
Basınç formülleri, fizik dersinin en pratik ve günlük hayatla en çok bağlantılı konularından biridir. Katı basıncı (P = F/A), sıvı basıncı (P = h×d×g) ve gaz basıncı (P×V=nRT ve türevleri) olmak üzere üç temel basınç türünü anlamak, hem TYT Fizik sınavında hem de günlük hayattaki olayları yorumlamada size büyük avantaj sağlayacaktır.
Bu yazıda öğrendiğiniz formülleri ve örnekleri tekrar ederek konuyu pekiştirin. Basınç kuvveti formülü (F = P × A) gibi sıklıkla göz ardı edilen ancak sınavlarda işinize yarayacak formülleri mutlaka not alın.
Başarılar dileriz! Daha fazla fizik konu anlatımı ve soru çözümleri için blog sayfamızı takip etmeye devam edin.
Takıldığın kuralı ya da formülü anında sormak için Tahta AI ile çalışabilirsin.
Katı basıncı P = F/A, sıvı basıncı P = h·d·g (h: derinlik, d: yoğunluk, g: yer çekimi ivmesi), gaz basıncı ise gaz kanunlarıyla hesaplanır. Her durumda temel birim Pascal'dır
Basınç, yüzeye dik etki eden kuvvetin yüzey alanına bölümüdür: P = F/A. Birimi Pascal (Pa) olup 1 Pa = 1 N/m²'dir. Kuvvet arttıkça veya yüzey azaldıkça basınç artar.
Sıvı basıncı P = h·d·g formülüyle bulunur. Buradaki h sıvının derinliği, d sıvının yoğunluğu, g ise yer çekimi ivmesidir (≈9,8 m/s²). Sıvı basıncı kabın şekline değil, yalnızca derinliğe bağlıdır.
Suyun yoğunluğu 1000 kg/m³ alınarak P = h·d·g formülü kullanılır. Örneğin 10 m derinlikte su basıncı P = 10 · 1000 · 9,8 = 98.000 Pa'dır. Derinlik arttıkça su basıncı doğru orantılı artar.
Basınç "P" harfiyle gösterilir ve SI birim sistemindeki birimi Pascal'dır (Pa). Ayrıca atmosfer (atm), bar, mmHg ve cmHg birimleri de kullanılır: 1 atm ≈ 101.325 Pa ≈ 760 mmHg.
Basınç, 8. sınıf Fen Bilimleri öğretim programında yer alan bir ünitedir. MEB, LGS sorularının 8. sınıf öğretim programlarındaki konu ve kazanımlar doğrultusunda hazırlandığını belirtir. Bu yüzden basınç, LGS Fen Bilimleri hazırlığında çalışman gereken konulardandır. Özellikle katı basıncında yüzey alanı, sıvı basıncında derinlik ve yoğunluk ilişkisini ve günlük hayat örneklerini iyi kavramalısın.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne göre 9. sınıf Fizik dersinde basınç, Akışkanlar ünitesinde işlenir. Önce genel basınç kavramı, ardından durgun sıvılarda basınç ve sıvı basıncının günlük hayattaki kullanımı ele alınır. Okulda bu konular ocak ve şubat aylarında işlenir. 8. sınıfta öğrendiğin formülleri bu dönemden önce tekrar etmen işine yarar.
Katı basıncı iki yolla artar. Birincisi cismin ağırlığının artmasıdır; ağırlık arttıkça yüzeye bastıran kuvvet büyür. İkincisi temas yüzey alanının azalmasıdır; aynı kuvvet daha küçük alana düşer. Sivri topuk, raptiye ve bıçağın keskin ağzı bu yüzden yüksek basınç oluşturur. Kar ayakkabısı ve traktör lastiği ise alanı büyüterek basıncı azaltır.
Hayır, sıvı basıncı kabın şekline ve taban alanına bağlı değildir. Aynı sıvıda, aynı derinlikteki noktaların basıncı eşittir. Sıvı basıncı yalnızca derinliğe, sıvının yoğunluğuna ve yer çekimi ivmesine bağlıdır ve P = h × d × g formülüyle hesaplanır. Geniş bir tankta da ince bir tüpte de aynı derinlikte ölçtüğün basınç aynı çıkar.
Kapalı bir kaptaki gazın basıncı hacme, sıcaklığa ve gaz miktarına bağlıdır. Sabit sıcaklıkta hacim azalırsa basınç artar. Hacim sabitken sıcaklık artarsa moleküller çeperlere daha hızlı çarptığı için basınç yine artar. Kaba gaz eklemek de çarpma sayısını artırır ve basıncı yükseltir. Açık hava basıncı ise yükseklik arttıkça azalır.