Türk edebiyatı ifadesinin doğru yazılışı, cümle içinde “Türk edebiyatı” şeklindedir: “Türk” millet adı olduğu için büyük, “edebiyat” ise tür bildiren genel bir ad olduğu için küçük harfle başlar. Yalnızca başlıklarda, eser adlarında ve “Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü” gibi kurum adlarında “Edebiyat” da büyük yazılır. Bu konu TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve LGS (Liselere Geçiş Sistemi) Türkçesinde yazım kuralları kapsamında karşına çıkar.
Türk Edebiyatı Nasıl Yazılır? (Kısa Cevap)
Cümle içinde doğru yazım “Türk edebiyatı”dır. İki kelime aynı kurala uymaz; her birine ayrı ayrı bakmak gerekir:
- Türk: Millet adıdır. TDK Yazım Kılavuzu'na göre millet, boy ve oymak adları her zaman büyük harfle başlar.
- edebiyat: Tek bir varlığın adı değil, bir türün adıdır. TDK, “divan edebiyatı, halk edebiyatı, eski Türk edebiyatı” gibi tür ve tarz bildiren terimleri küçük harfle yazar.
Dikkat: Bu yazının başlığında “Edebiyatı” büyük görünüyor, çünkü başlıklarda her kelimenin ilk harfi büyük yazılır. Aynı ifade cümle içinde geçtiğinde küçük yazılır.
Cümle içinde mi, başlıkta mı? (Karar kutusu)
“Edebiyat” kelimesinin büyük mü küçük mü yazılacağını, ifadeyi nerede kullandığın belirler.
- Cümle içinde: Türk edebiyatı Tanzimat'la birlikte roman ve tiyatroyu tanıdı.
- Başlık veya eser adı: Türk Edebiyatı Tarihi
- Kurum veya bölüm adı: Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü kazandı.
“Türk” Neden Her Zaman Büyük Yazılır?
“Türk” bir millet adıdır. Millet, boy ve oymak adları TDK'ye göre büyük harfle başlar: Türk, Alman, Japon; Kazak, Kırgız, Oğuz. Bu adlardan türeyen kelimeler de büyük yazılır: Türkçe, Türklük, Türkçülük.
Dil ve lehçe adlarının yazımı
Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar: Türkçe, İngilizce, Arapça, Kazakça. Birden fazla kelimeden oluşan dil adlarında her kelime büyük yazılır: Osmanlı Türkçesi, Oğuz Türkçesi.
Tarihî dönem mi, tür mü? (Divan edebiyatı yazımı)
Edebiyat konularında en çok karışan ayrım budur. Belirli bir tarihî dönemin adı büyük, bir türün ya da tarzın adı küçük yazılır.
Türk Medeniyeti Nasıl Yazılır?
Doğru yazım “Türk medeniyeti”dir. “Türk” millet adı olduğu için büyük başlar; “medeniyet” genel bir ad olduğu için küçük kalır. TDK'nin kendi örneğinde de “Batı medeniyeti” yazılır. Aynı mantıkla: Mısır uygarlığı, Sümer uygarlığı.
Antik Çağ ve Taş Devri Nasıl Yazılır?
Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar: Antik Çağ, İlk Çağ, Orta Çağ, Taş Devri, Cilalı Taş Devri, Lale Devri. Cümle içinde de büyük kalır ve ek kesmeyle ayrılır: Antik Çağ'da yaşamış filozoflar.
“Çağ” ve “devir” bir dönemin adı değilse küçük yazılır: çağımızın sorunları, zor bir devir geçirdik.
Köy Adları Nasıl Yazılır?
Köyün adı bir yer adıdır ve büyük harfle başlar: Akçaköy, Çayırbağı. Ancak özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran “köy, il, ilçe, belde” sözleri küçük yazılır: Taflan köyü, Konya ili, Etimesgut ilçesi. Genel anlamda kullanılan “köy” de küçüktür: köy hayatı, köye gittik.
Emirgan Parkı Nasıl Yazılır?
Doğru yazım “Emirgan Parkı”dır. Belirli bir yerin adı olduğu için iki kelime de büyük başlar. Saray, köşk, kale, köprü, kule gibi yapı adlarında da bütün kelimeler büyük yazılır: Galata Köprüsü, Dolmabahçe Sarayı. “Parkta yürüdük” cümlesindeki “park” ise genel addır, küçük kalır.
Hayvan İsimleri Büyük Harfle mi Yazılır?
Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar: Pamuk, Boncuk, Karabaş. Tür adları ise küçük yazılır: kedi, köpek, kuş. Yer adıyla kurulan tür adlarında yalnızca özel ad büyük olur: Van kedisi, Ankara keçisi.
Doğru–Yanlış Örnekler
Yanlış yazım | Doğru yazım | Neden? |
| Türk edebiyatı | “Türk” millet adıdır, büyük başlar |
| Türk edebiyatı | “edebiyat” tür adıdır, küçük kalır |
| Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü | Bölüm adıdır, her kelime büyük |
| Türkçe | Dil adı büyük başlar |
| Osmanlı Türkçesi | Dil adının bütün kelimeleri büyük |
| divan edebiyatı | Tarz adıdır, dönem adı değil |
| Tanzimat Dönemi | Tarihî dönem adı büyük başlar |
| Türk medeniyeti | “medeniyet” genel addır |
| Antik Çağ | Çağ adının iki kelimesi de büyük |
| Taflan köyü | Tamlama kuran “köy” küçük yazılır |
Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu, “Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler” (tdk.gov.tr).
En Sık Yapılan 5 Hata
Mini Test (Çözümlü)
Her soruyu önce kendin çöz, sonra cevap anahtarına bak.
1. Cümle içinde kullanıldığında hangisinin yazımı doğrudur?
A) türk edebiyatı B) Türk Edebiyatı C) Türk edebiyatı D) türk Edebiyatı
2. “……… filozofları akıl yürütmeyi önemserdi.” cümlesinde boşluğa hangisi gelmelidir?
A) antik çağ B) Antik çağ C) Antik Çağ D) antik Çağ
3. Hangisinde büyük harf kullanımı yanlıştır?
A) Emirgan Parkı B) Taş Devri C) Taflan Köyü D) Van kedisi
4. Hangisinin yazımı doğrudur?
A) Türk Medeniyeti B) Divan Edebiyatı C) Millî Edebiyat Dönemi D) Osmanlı türkçesi
5. Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?
A) Kedimin adı Pamuk. B) Konya ilinde yaşıyoruz. C) Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü kazandı. D) Divan Edebiyatında gazel önemlidir.
Cevap anahtarı
1. C — “Türk” millet adı olduğu için büyük, “edebiyat” tür adı olduğu için küçük başlar.
2. C — Çağ adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
3. C — Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran “köy” sözü küçük yazılır: Taflan köyü.
4. C — Millî Edebiyat Dönemi tarihî bir dönem adıdır; diğerlerinde tür adı büyük ya da dil adı küçük yazılmış.
5. D — “divan edebiyatı” bir tarz adıdır; cümle içinde küçük yazılır.
