TEST 04 Türk Edebiyatının Tarihi, Ana Dönemleri • Türkçenin Tarihi Gelişimi - II 1. (I) Sözlü Edebiyat Dönemi'nde Türk

Adım 1: Önce parçadaki her bir numaralı cümlenin ne dediğini hızlıca anlıyoruz ve sözlü edebiyat döneminin genel özellikleriyle karşılaştıracağız. Hedefimiz hangi cümlenin yanlış bilgi verdiğini bulmak. Adım 2: Şimdi her şıkkı tek tek değerlendirelim. A şıkkı: (I) "Sözlü Edebiyat Dönemi'nde Türk edebiyatına şiir damgasını vurmuştur." Doğru mu? Evet. Açıklama: Sözlü edebiyatta şiirsel ürünler (destan, koşuk, sav, sagu vb.) ağırlıktadır; yazılı edebiyata geçmeden önce nazım ürünleri ön plandadır. Yani bu ifade doğru. B şıkkı: (II) "Bu dönemde şiir, bireysel bir üretim olmaktan çok toplumsal pek çok işlevi olan bir türdür." Doğru mu? Evet. Açıklama: Sözlü şiirler genellikle törenlerde, toplumsal ritüellerde, sözlü aktarımda işlev görür; bireysel duygudan çok toplumsal ve işlevsel yönleri ön plandadır. C şıkkı: (III) "Belli başlı bir veznin olmadığı bu dönem şiirlerinde, genellikle serbest tarzda şiirler söylenmiştir." Doğru mu? Hayır. Açıklama: Bu ifade yanlış. Sözlü edebiyatta tamamen serbest vezin hakim değildir; özellikle halk şiirinde hece ölçüsü gibi belirli ritmik düzenler ve kalıplar görülür. Yani "belli başlı bir veznin olmadığı" şeklindeki genelleme doğru değildir. D şıkkı: (IV) "Bu şiirler; sığır, şölen, yuğ gibi törenlerde ve belirli insanlar tarafından söylenmiştir." Doğru mu? Evet. Açıklama: Sözlü şiirler törenlerde, şölenlerde, cenaze törenleri (yuğ) gibi etkinliklerde söylenir ve genellikle ozan, kam veya belirli söyleyiciler tarafından aktarılır. Bu bilgi doğrudur. E şıkkı: (V) "Bu dönem ürünleri sav, sagu, koşuk ve destandır." Doğru mu? Evet. Açıklama: Sav (atasözü/öğütleyici sözler), sagu (ağıt), koşuk (koşma türü) ve destan sözlü dönemin tipik ürünlerindendir; ifade doğrudur. Sonuç: Yanlış bilgi içeren cümle
C) III numaralı cümledir. Ek Bilgi: Sözlü edebiyatta bazı türler ritmik ve ölçülü (ör. hece ölçüsü) olurken, bazı şiirlerde esneme ve serbestlik görülebilir; ama bu, "bütün dönemde vezin yok" anlamına gelmez — genellemeler dikkatle yapılmalı.