Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde geçen altı çizili sözcük isim değildir?
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde geçen altı çizili sözcük isim değildir? A) V B) II C) IV D) III E) I
T
Öğretmenin Çözümü
Türk Öğretmeni · Tahta öğretmen çözümü
⤢
Çözümün yazılı anlatımı
TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI — (Mezun) Soru Çözümü Soru: "Bu parçada altı çizili söz öbeklerinden hangisi isim tamlaması değildir?" Altı çizili ifadeler (numaralı): I) "yapı taşı" II) "bilinç öncülüğünde" III) "Bu yapılardan biri" IV) "estetik çerçeve" V) "kelime grupları" İpucu: İsim tamlaması = İki isim arasında "tamlayan + tamlanan" ilişkisi. Belirtili: -(n)ın/-(n)in + iyelik (ör: öğrencinin defteri) Belirtisiz: ek yok + iyelik (çoğu zaman düşer) (ör: okul kapısı) Adım 1: I) "yapı taşı" → isim + isim. "yapının taşı" anlamı var. → Belirtisiz isim tamlaması sayılır. Adım 2: II) "bilinç öncülüğünde" → çekim ekiyle kurulmuş bir öbek. "öncülük" isimdir; "bilinç" isimdir ama burada tamlama eki yok. → "-inde" bulunma hâli/iyelik birleşimi; isim tamlaması kalıbı değil. Adım 3: III) "Bu yapılardan biri" → "bu" işaret zamiri/sıfatı + "biri". Arada "-dan" ayrılma hâli var; tamlama ilişkisi yok. → İsim tamlaması değildir; "-dan biri" yapısı (seçme grubu). Adım 4: IV) "estetik çerçeve" → "estetik" sıfat, "çerçeve" isim. Bu bir sıfat tamlamasıdır (nitelendirme), isim tamlaması değil. → İstenen seçenek büyük olasılıkla burası. Adım 5: V) "kelime grupları" → isim + isim. "kelime(lerin) grupları" anlamı var. → Belirtisiz isim tamlaması olarak değerlendirilir. Adım 6: Şıkları kontrol: A)III B)IV C)V D)II E)I Adım 7: "İsim tamlaması değildir" diye en net olan: IV (çünkü sıfat + isim). Adım 8: II ve III de tamlama değil gibi görünür: ancak soruda "altı çizili söz öbekleri" içinden isim tamlaması olmayan tek yapı olarak hedeflenen: "estetik çerçeve". Kontrol-1: "estetik" bir isim değil, sıfat görevinde → isim tamlaması olamaz. Kontrol-2: "yapı taşı / kelime grupları" isim+isim ilişkisiyle tamlama anlamı kuruyor. Cevap: B (IV)