Dil, bir toplumun yapı taşı olan en önemli unsurlarındandır. I İnsanların bir bilince sahip olmasında ve bu bilinç öncülüğünde

Soru: Bu parçadaki altı çizili söz öbeklerinden hangisi isim tamlaması değildir? Parçada altı çizili öbekler (numaralı): I) bir toplumun yapı taşı II) bilinç öncülüğünde III) yapılardan biri IV) estetik çerçeve V) kelimeler ve kelime grupları Çözüm Notları: • İsim tamlaması: en az iki isim ögesinin (tamlayan+tamlanan) oluşturduğu öbek. • Belirtili isim tamlaması: tamlayan -(n/ i/ u/ ü), tamlanan -(s/ si/ sı/ sü). (örn. öğren • Belirtisiz isim tamlaması: tamlayan ek almaz, tamlanan -(i/ ı/ u/ ü) alır. (örn. okul kapısı • Zincirleme tamlama: birden çok tamlama iç içe olur. (örn. bir toplumun yapı taşı) • Sıfat tamlaması: sıfat + isim. (örn. estetik çerçeve) → isim tamlaması değildir. • Edat öbeği / zarf tümleci: "-de/-da, ile, için, göre..." gibi kullanımlar isim tamlaması si • "biri" sözçüğü isimdir; önündeki isimle birlikte tamlama/zincirleme yapı kurabilir. • "ve" bağlacı iki ögeyi bağlar; her bağlı öge kendi yapısıyla değerlendirilir. Adım 1: I numaraya bakalım: "bir toplumun yapısı". Şıkları karşılaştıralım: → "toplum-un" tamlayan (ilgi eki), "yapı taşı" tamlanan (zincirleme) → Zincirleme isim tamlamasıdır. Adım 2: II numara: "bilinç öncülüğünde". III → "(yapıların) biri" anlamı → "öncülüğünde" isim + bulunma hali (-de hali edat kullanımı veren yapı. → Bir "zarf tümleci / edatlaşmış kullanım" gibi: "öncülüğünde" → Burada tamlayan+tamlanan ilişkisiyle kurulmuş bir isim tamlaması yok Adım 3: III numara: "yapılardan biri". Adım 7: Soru "isim tamlaması değil → "yapılar-dan" (ayrılma hali) + "biri". Adım 8: En net biçimde isim tamlar → Anlamca "yapılar(ın) biri" = gizli II numarası "bilinç öncülüğün de" gib ayırt edici olan sıfat tamlan Adım 4: IV numara: "estetik çerçeve". Kontrol-1: IV'te tamlayan eki/iyetlik → "estetik" sıfat görevli, "çerçeve" çerçevede isim ilişkisi. → Bu bir sıfat tamlamasıdır, isim tamlama Cevap: B (IV) Adım 5: V numara: "kelimeler ve kelime grupları" → "kelime grupları" belirtisiz isim tamlamasıdır (kelime + grup-lar-ı).