I. Velid'in halifeliği döneminde Horasan Valisi Kuteybe bin Müslim tarafından Buhara, Semerkand ve Harezm gibi önemli Türk

Adım 1: Soruyu kısa bir şekilde hatırlayalım: I. Velid döneminde Kuteybe bin Müslim Horasan bölgesinde Buhara, Semerkand, Harezm gibi Türk yerleşimlerini Emevi idaresine kattı; fakat bölge halkı (Türkler) İslamiyet'i kabul etmedi. Bu durumda Emevilerin hangi uygulaması Türklerin tepki göstermesinde etkili olmuştur, bunu bulacağız. Adım 2: Önce şıklardaki uygulamaların Türklere doğrudan nasıl yansıdığını aklımızda canlandıralım: Türkler yeni idareye girerken en çok adalet, statü ve dini/sosyal eşitlik konularına dikkat ederlerdi. Emevilerin uygulamalarından hangisi bu hassasiyeti zedeleyebilir, onu inceleyeceğiz. A şıkkı: Halifelik makamının saltanata dönüştürülmesi — Bu uygulama genel olarak Arap toplumundaki iktidar yapısını güçlendirir; ancak Türklerin topluca İslam'ı reddetmesine doğrudan yol açan bir neden değildir. Yani burada etkili olması düşük ihtimallidir. (Etkili değil) B şıkkı: Merkezi yönetim anlayışının benimsenmesi — Merkeziyetçilik yerel özerk yapıları zayıflatır ama bölgedeki Türklerin din değiştirmemesinin ana sebebi olarak görülmez; daha çok idari denetimle ilgilidir. (Etkili değil) C şıkkı: Anadolu'nun içlerine fetihler düzenlenmesi — Soruda bahsedilen bölge Horasan ve Orta Asya; Anadolu fetihleri başka coğrafyayı ilgilendirir. Bu şık olayıa alakasızdır. (İlgisiz) D şıkkı: Mezhep ayrılıklarına son verilmemesi — Mezhep ayrılıkları İslam dünyasında iç çekişmelere yol açtı ama Türklerin topluca İslam'ı kabul etmemesinde birincil sebep olarak gösterilemez. (Etkili değil) E şıkkı: Yönetimde mevali anlayışının esas alınması — Bu madde, yani "mevali" sistemi; yani Arap olmayan Müslümanları ikinci sınıf kabul eden, onlara yeterli makam ve hak tanımayan uygulama, Türklere yönelik tepkinin en güçlü nedeni olarak bilinir. Türkler Emevilerin Arap üstünlüğünü sürdürmesine ve yeni gelenleri (mevali) ağır şartlarla muamele etmesine tepki göstermişlerdir. (Etkili) Sonuç: Doğru cevap E şıkkıdır. Ek Bilgi: "Mevali" terimi, Arap olmayan Müslümanların Emevi döneminde genellikle tam eşitlikten yoksun tutulması, idari ve sosyal haklardan geri bırakılması anlamına gelir; bu da yeni Müslüman olmuş halkların Emevilere karşı mesafeli durmasına ve bazen tepkilere yol açmasına neden olmuştur.