Karakterleri belirleyen genlerin nesiller boyunca aktarılmasına kalıtım denir. Gregor Mendel, bezelye bitkilerinde yaptığı

Karakterleri belirleyen genlerin nesiller boyunca aktarılmasına kalıtım denir. Gregor Mendel, bezelye bitkilerinde yaptığı deneylerle karakterlerin kalıtımında belirli kurallar olduğunu keşfetmiştir. Mendel'in yaşadığı dönemde insanlar, yeni doğan yavrularının anne ve babalarına benzediğinin farkındaydı. Ancak kimse bunun sebebini bilimsel olarak açıklayamıyordu. Mendel, karakterlerin bir nesilden diğer nesle geçişini açıklamak istiyordu. Bu amaçla bir dizi bilimsel çalışma yapmaya karar verdi. Mendel'in deney yapmak için seçtiği bitkiler Pisum cinsi saf bezelyelerddi. Mendel bezelyelerin tohum şekli (düzgün-buruşuk), tohum kabuğunun rengi (sarı-yeşil), bezelyelerin çiçek boyları (uzun-kısa) gibi özelliklerini belirledi. Bezelyeler üzerinde çaprazlama çalışmaları yaptı. Elde ettiği bulguları sürekli not aldı, çaprazlama sonuçlarını matematiksel verilerde açıkladı. Bu kurallar, daha sonra genetik biliminin temelini oluşturdu. Verilenlerden hareketle Mendel'in başarılı olma nedenleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
A) Zıt görünüşlü karakterlerle çalışması
B) Saf bezelye bitkisi üzerinde çalışma yapması
C) Oluşan oğul dölleri dış görünüşlerine göre sayıp not etmesi
D) Oğul döller üzerindeki çalışmalarında birçok karakteri aynı anda incelemesi

Karakterleri belirleyen genlerin nesiller boyunca aktarılmasına kalıtım denir. Gregor Mendel, bezelye bitkilerinde yaptığı

Öğretmenin Çözümü

Fen Öğretmeni · Tahta öğretmen çözümü

Çözümün yazılı anlatımı

Adım 1: Metni kısaca özetleyelim: Mendel, bezelye (Pisum) cinsinin saf (aynı özellikleri koruyan) türleri üzerinde çalışmış, zıt görünüşlü özellikleri (ör. düzgün–buruşuk tohum, sarı–yeşil kabuk, uzun–kısa çiçek boyu) belirlemiş, çaprazlama yapmış, elde ettiği bulguları sürekli not almış ve sonuçları matematiksel verilerle açıklamıştır. Adım 2: Şıkları tek tek değerlendirelim: A şıkkı: Zıt görünüşlü karakterlerle çalışması — Bu çıkarım yapılabilir mi? Evet. Metinde örnek olarak "tohum şekli (düzgün–buruşuk), ... tohum kabuğunun rengi (sarı–yeşil), çiçek boyları (uzun–kısa)" ifadeleri var; yani zıt görünüşlü karakterlerle çalıştığı açıkça yazıyor. B şıkkı: Saf bezelye bitkisi üzerinde çalışma yapması — Bu çıkarım yapılabilir mi? Evet. Metinde "Mendel'in deney yapmak için seçtiği bitkiler Pisum cinsi saf bezelyelerdi." diye doğrudan verilmiş. C şıkkı: Oluşan oğul dölleri dış görünüşlerine göre sayıp not etmesi — Bu çıkarım yapılabilir mi? Evet. Metinde "Elde ettiği bulguları sürekli not aldı, çaprazlama sonuçlarını matematiksel verilerle açıkladı." deniyor; sayıp kaydetme ve nicel değerlendirme yaptığını destekler. D şıkkı: Oğul döller üzerindeki çalışmalarında birçok karakteri aynı anda incelemesi — Bu çıkarım yapılabilir mi? Evet mi / Hayır mı? Hayır. Metinde Mendel'in birçok karakteri incelediği (farklı özellikleri belirlediği) söyleniyor, ama "aynı anda" birçok karakteri incelediğine dair açık bir ifade yok. Metin daha çok özellikleri belirlediğini ve çaprazlama sonuçlarını sayısal olarak değerlendirdiğini söylüyor; aynı bitki üzerinde eşzamanlı çoklu karakter incelemesi yapıldığına dair kesin bir çıkarım yapılmaz. Adım 3: Özetle; A, B ve C şıklarının çıkarımları metinde açıkça destekleniyor. D şıkkı ise metinde açıkça belirtilmediği için güvenle çıkarlamaz — tarihteki ayrıntılar hariç tutulup yalnızca verilen metne bakıldığında "aynı anda birçok karakteri incelemiş" demek metinden çıkarlamaz. Adım 4: Sonuç çıkarımı yapıp doğru cevabı belirleyelim. Sonuç: Doğru cevap D şıkkı. Ek Bilgi: Mendel'in çalışmalarında öncelikle tek bir karakterin soylarını izleyip sonuçları sayısal olarak kaydetmesi önemliydi; daha sonra dihiprit çaprazlamalarla iki karakterin birlikte geçişini de incelemiştir — ama bu tarihsel ayrıntı, soruda verilen metinden

Benzer Sorular

DNA molekülü hücre bölünmesinden önce kendini eşleyerek kalıtsal bilgilerin bölünme sonucu oluşacak
DNA molekülü hücre bölünmesinden önce kendini eşleyerek kalıtsal bilgilerin bölünme sonucu oluşacak

yeni hücrelere aktarılmasını sağlar. Aşağıdaki görselde DNA molekülünün kendini hatasız…

Saf döl sarı tohumlu bir bezelye ile yeşil tohumlu bir bezelyenin çaprazlanması sonucu oluşan
Saf döl sarı tohumlu bir bezelye ile yeşil tohumlu bir bezelyenin çaprazlanması sonucu oluşan

bezelyelerin tekrar çaprazlanmasıyla ikinci kuşakta oluşabilecek bezelyelerin görünümü…

Aşağıda genotip özellikleriyle ilgili homozigot ya da heterozigot olduğu bilinen fakat baskın ya da
Aşağıda genotip özellikleriyle ilgili homozigot ya da heterozigot olduğu bilinen fakat baskın ya da

çekinik olduğu bilinmeyen bezelyelerle ilgili iki çaprazlama yapılmıştır. Yapılacak…

Rüzgarın yön değişiminin sıcaklık ve basınçla ilişkili olduğu düşünüldüğünde, karadaki ve denizdeki
Rüzgarın yön değişiminin sıcaklık ve basınçla ilişkili olduğu düşünüldüğünde, karadaki ve denizdeki

sıcaklık ve basınç değişimleri aşağıdaki grafiklerden hangilerindeki gibi gösterilebilir?

Özısı maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Her maddenin özısısı birbirinden farklıdır. Özısısı
Özısı maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Her maddenin özısısı birbirinden farklıdır. Özısısı

büyük maddelerin sıcaklık artışı daha yavaş olurken, özısısı küçük olan maddelerin…

Cafer, bir tane dünya modeli ve düzey ışı lamba kullanarak aşağıdaki düzeneği kurmuştur. Düzeneğinde
Cafer, bir tane dünya modeli ve düzey ışı lamba kullanarak aşağıdaki düzeneği kurmuştur. Düzeneğinde

sırasıyla ... ve ikinci lambayı açarak Kuzey Yarım Küre ve Güney Yarım Küre'de ışığı dik…

Aşağıda hava hareketinin yönünü belirleyen durumu ve basınç alanlarını gözlemlemek üzere hazırlanan
Aşağıda hava hareketinin yönünü belirleyen durumu ve basınç alanlarını gözlemlemek üzere hazırlanan

etkinlik düzeneği verilmiştir. Malzemeler: • Ağzı açık oval fanus • Buz • Mum • Hava…

Yanda Dünya üzerinde yer alan harflendirilmiş bazı konumlar ve aşağıda bu konumlara ait bazı
Yanda Dünya üzerinde yer alan harflendirilmiş bazı konumlar ve aşağıda bu konumlara ait bazı

bilgiler verilmiştir. • L ve N'nin M'ye uzaklıkları birbirine eşittir. • L ve N…

Aşağıdaki şekilde topraklama ile ilgili yapılan bazı deneyler gösterilmiştir. Şekil-I'de pozitif
Aşağıdaki şekilde topraklama ile ilgili yapılan bazı deneyler gösterilmiştir. Şekil-I'de pozitif

yüklü K cismi, nötr M cismine dokunduruluyor. Yeterince bekledikten sonra bu cisimler…

ABD'nin orta ve güney eyaletleri fırtına ve kasırgalarla mücadele ediyor. Teksas, Alabama ve
ABD'nin orta ve güney eyaletleri fırtına ve kasırgalarla mücadele ediyor. Teksas, Alabama ve

Louisiana başta olmak üzere çok sayıda eyaleti vuran kasırgalarda 257000'den fazla evde…