I. Sagu II. Mesnevi III. Varsağı IV. Müstezat V. Semai Yukarıdaki numaralanmış nazım biçimleri şiir geleneklerine göre ikişerli
I. Sagu II. Mesnevi III. Varsağı IV. Müstezat V. Semai Yukarıdaki numaralanmış nazım biçimleri şiir geleneklerine göre ikişerli eşleştirilirse hangisi dışarıda kalır? A) V B) IV C) III D) II E) I
T
Öğretmenin Çözümü
Türk Öğretmeni · Tahta öğretmen çözümü
⤢
Çözümün yazılı anlatımı
Adım 1: Önce verilen nazım biçimlerini iki büyük gruba ayıralım: halk şiiri ve divan (klasik) şiiri. Böylece hangilerinin aynı geleneğe ait olduğunu görürüz. Adım 2: Türlerini belirleyelim. • I. Sagu — halk şiiri (taziyelerде kullanılan ağıt biçimi) • II. Mesnevi — divan/klasik şiir (uzun nazım biçimi, manzum hikâye) • III. Varsağı — halk şiiri (âşık tarzı türküi) • IV. Müstezat — divan/klasik şiir (gazel türüne yakın, aruzla yazılır) • V. Semai — divan/klasik şiir (kısa nazım biçimlerinden biri, aruzla yazılır) Adım 3: Şimdi ikişerli eşleştirmeleri yapalım: aynı geleneğe ait olanlar eşleşir. Halk şiirinden I (Sagu) ile III (Varsağı) kolayca eşleşir. Divan şiirinden ise IV (Müstezat) ile V (Semai) eşleşebilir. Bu durumda geriye tek bir öğe kalır: II (Mesnevi). A şıkkı: V — Semai divan şiirine aittir, IV Müstezat ile eşleştirilebilir; yani dışarıda kalmaz. (X) B şıkkı: IV — Müstezat divan şiirindendir, V Semai ile eşleşir; dışarıda kalmaz. (X) C şıkkı: III — Varsağı halk şiirindendir, I Sagu ile eşleşir; dışarıda kalmaz. (X) D şıkkı: II — Mesnevi divan/klasik geleneğin uzun anlatı türüdür ve yukarıdaki eşleştirmeler yapıldığında tek başına kalır. (✓ Doğru) E şıkkı: I — Sagu halk şiirindendir, III Varsağı ile eşleşir; dışarıda kalmaz. (X) Sonuç: Doğru cevap D şıkkı — II (Mesnevi). Ek Bilgi: Halk şiiri genelde hece vezniyle, divan şiiri ise aruz vezniyle yazılır; bu fark nazım biçimlerini gruplarken işe yarayan pratik bir ayrımdır.