Aşağıda verilen yer şekillerinden hangisinin oluşumunda akarsuların etkisi yoktur?
Aşağıda verilen yer şekillerinden hangisinin oluşumunda akarsuların etkisi yoktur? A) Pamukkale Travertenleri B) Bafra delta Ovası C) Haymana Platosu D) Nevşehir'deki Peribacaları E) Saklıkent Kanyonu
C
Öğretmenin Çözümü
Coğrafya Öğretmeni · Tahta öğretmen çözümü
⤢
Çözümün yazılı anlatımı
"Aşağıda verilen yer şekillerinden hangisinin oluşumunda akarsuların etkisi yoktur?" Burada aranan, yani "akarsular tarafından şekillendirilmeyen" yer şekli. Akarsular; aşındırma, taşıma, biriktirme (delta, kanyon vb.) yaparlar. Bazı yer şekilleri ise yer altı suları, volkanik etkinlik veya tektonik hareketlerle oluşur. Adım 2: Şıkları tek tek inceleyip akarsuların etkisinin olup olmadığını belirleyelim. A şıkkı: Pamukkale Travertenleri — Pamukkale, termal (kaplıca) suların içerdiği çözünmüş kalsiyum karbonatın yüzeye çıkıp çökelmesiyle oluşur; yani oluşumunda ana etken akarsular değil yer altı suları / kaplıcalardır. ? / ? Akarsuların etkisi: Yok. B şıkkı: Bafra Delta Ovası — Delta, bir akarsuyun denize taşıdığı malzemeyi biriktirmesiyle oluşur (Kızılırmak gibi). ? / ? Akarsuların etkisi: Var. C şıkkı: Haymana Platosu — Platolar genelde tektonik hareketler ve/veya geniş alanlı aşındırma ile oluşur; akarsular yüzeyi şekillendirse de platonun temel oluşumu akarsu biriktirme/delta tipi değildir. Yine de platoların yüzey şekillerini akarsular değiştirir, ama "oluşumunda" ana etken akarsu değildir. ? / ? Akarsuların etkisi: Kısmen (oluşumda ana etken değil). D şıkkı: Nevşehir'deki Peribacaları — Peribacaları, volkanik tüf tabakalarının rüzgâr ve su (yağmur akışları, küçük dereler) aşındırmasıyla oluşan sivri yapılar; akarsuların (yağmur suları, sel yatakları) etkisi vardır. ? / ? Akarsuların etkisi: Var. E şıkkı: Saklıkent Kanyonu — Adından da anlaşılacağı gibi kanyonlar akarsu aşındırmasıyla derinleşir; Saklıkent de akarsu (yüzey suyu) aşındırmasıyla oluşmuştur. ? / ? Akarsuların etkisi: Var. Sonuç: Soruda "akarsuların etkisi yoktur" denildiğine göre doğru cevap A şıkkı: Pamukkale Travertenleri. Ek Bilgi: Pamukkale travertenleri, sıcak suyun içerdiği kalsiyum karbonatın yüzeye çıkıp CO²? kaçmasıyla çökelmesi sonucu oluşur; bu nedenle bunlar akarsu aşındırmasıyla değil, termal su çökelmeleriyle ilişkilidir.